SF U IIV p ra I III 111\
Europoort groeide op plaat in
„brede Maasmonding1'
If Fj nMl Lr 11 lAllllllI R" "l"°°"
Meditatie in lieeld over het nieuwe jaar
Vroeger koopvaarders, nu „eeuwige vlam"
KUNSTGEBITTEN
ADVERTENTIE
36 VLIEGTOCHTEN
in een FOKKER FRIENDSHIP van de K.L.M.
Omheining rondom
St. Liduinakerk
angm mm w m WH V W /vML/f 18e jaargang no. 9, donderdag 2 januari 1969
gTm Kb H Y H ^Y ^Y ^Y voor
REPARATIES
le klas werk vanal f 3,—
per reparatie
20-karaats gouden kroon f 17.30
U kunt ei op wachten
INSTITUUT BENTIUA
Hoogstr. 40. R'dam, tel. 010-12.60.10
Te bereiken met tram 1, 3, 6, 8 en
buslijn 32, 34. 38, 45. 49, 49a.
ifn y .7"*' Xw».».«---^as
WIE KIEST DE BESTE
EN WINT TWEE VAN DE
(2e AFLEVERING)
WAT MOET U DOEN?
Een Oud- en Nieuwjaarsprijsvraag, die 27 december 1968 en vandaag
gepubliceerd is en U dus tweemaal een kans geelt op twee van de
36 vliegtochten van één uur boven Nederland.
Bekijk aandachtig de advertenties 'van de pagina's 3, 4, 5 en 6. Kies
daaruit de naar uw mening meest originele advertentie. Uw oordeel
moet gebaseerd zijn op de tekst, de vormgeving of de aanbieding die
gedaan wordt. Zij, die vorige week reeds hun oplossing instuurden,
kunnen ook aan deze aflevering van onze advertentieprijsvraag deel
nemen. Zendt uw beoordeling in op een briefkaart, waarop u aan de
adreszijde vermeldt:
„ADVERTENTIE-PRIJSVRAAG"
de datum van verschijning van de prijsvraag en de naam van de
adverteerder, die U gekozen heeft en aan de andere zijde de moti
vering van Uw keuze, samengevat in maximaal 20 woorden.
De oplossingen, van zowel de eerste als de tweede aflevering van onze
advertentieprijsvraag, moeten uiterlijk maandag 13 januari 1969,
le post, in ons bezit zijn.
De adverteerder, die per rayon-combinatie van „De Havenloods"
en „Hollanc Silhouet" de meeste stemmen van de lezers verworven
heeft, ontvangt als prijs een fles sprankelende champagne. Uit deze
groep inzenders zal een deskundige jury, op basis van de motivering
van de deelnemers, ëe prijswinnaars aanwijzen.
Elke aflevering zal dus totaal 9 prijswinnaars opleveren, die eli
een vliegtocht voor 2 personen van een uur boven Nederland krijgen
aangeboden Deze tocht wordt gemaakt vanaf Schiphol in een moderne
Fokker Friendship van de K.L.M. Voor busvervoer Rotterdam-
Schiphol v.v. wordt zorggedragen.
Polikliniekbarakkcn
zijn thans gesloopt
Er komt wat meer tekening in de
nieuwbouw van het Dr. "Nolet zieken
huis. De laatste barakken aan de Ju
liana van Stolbergstraat die zijn ge
bruikt als polikliniek, zijn thans ge
sloopt. Op deze plaats zal nu een
mortuarium worden gebouwd.
Gemeente plaatst „fort"
voor Wild-West spelletjes
Op een terrein aan het Bart Ver-
hallenplein heeft de gemeente een
imitatiefort ingericht, met behulp
van paaltjes, muurtjes, enz., waarbin
nen de ieugd zich kan vermaken met
cowboy'tje spelen.
De vereniging van aquarium- en
terrariumhouders „Natuurgenot in
huis" zal dinsdagavond 7 januari in
gebouw Arcade de algemene ver
gadering houden.
Doordat de St. Liduinakêrk steeds
meer in verval raakt, vallen bij tij
den brokken steen en ornamenten op
straat, wat voor het verkeer gevaren
oplevert. Daarom is rondom het ge
bouw een omheining geplaatst. Het
is overigens nog steeds niet bekend
wat er met het gebouw zal gebeuren.
H and tekeningenactie
is succes geworden
Zoals we hebben gemeld, is in sa
menwerking met de afdeling Schie
dam van de P.S.P.; de P.v.d.A. en
P.P.R. een actie om handtekenin
gen gevoerd tegen de verhoging van
de bijdrage aan de NATO met 225 mil
joen. Door ongeveer 70 procent van
het aantal personen dat om een
handtekening werd gevraagd, is dit
verzoek ingewilligd.
Heer, leid ons op onze weg
Wanneer in vvoeger eeuwen zee-
~'1rïWfsWf
zeilden zagen zij bij de plaats,
waar nü ongeveer Hoek van Hol
land ligt, de bfede Maasmonding.
Een ware zee-arm. die met de fraai
opgetuigde koopvaarders op zijn
baren een schilderachtige aanblik
bood. Veel kunstenaars van wel
eer hebben er dan ook de teken-
stift of verf en linnen aan gespen
deerd om dit Hollahdse waterfes
tijn vast te leggen. Het beeld is nu
anders. Rees vroeger de toren van
Brielle als eerste teken van land
op, sinds enkele jaren zijn het de
minder romantische tanks van
Europoort.
De laatste tijd is er veel gepubli
ceerd over veranderingen in het na
tuurbeeld van Rijnmond. Hoezeer in
een aantal eeuwen alles veranderd is
realiseren zich slechts weinigen. In
de 13e eeuw reeds begon de groei van
allerlei vissers- en havenstadjes in
het Maasgebied. Dat waren plaatsen
als Brielle, Vlaardingen, Schiedam,
Rotterdam en later Delfshaven. Vis
serij zowel als vrachtvaart kwamen
voor. De haringvisserij begon, in de
vijftiende eeuw en kreeg zijn grote
bloei in de 16e eeuw, waardoor havens
als Vlaardingen groot werden.
Zoals gezegd kwamen verschillen
de havenstadjes naast elkaar tot ont
wikkeling in de 13e en 14e eeuw.
Brielle lag bijzonder gunstig, want
van alle havens, die profiteerden van
de brede Maasmonding, lag Brielle
het allerdichtst bij zee. Dat was be
langrijk, want in die tijd was het
varen op zee wat anders dan nu en in
havens, die dicht bij de zee lagen,
kon men snel binnenvallen om nieuwe
voorraden op te doen. Door geulen
DWARSGEBAKKEN NATUURWIT- BOERENBRUIN
KRENTEN-ROZIJNENBROOD KRENTENBOLLEN
BOERENROG PUNTJES EN BOLLEN
doe ons het goede spoor volgen
help ons schoon- schip te maken
en schraag onze wil opnieuw te beginnen
(Foto-overweging Cock Tholens)
als b.v. de Goote liepen scheepvaart
wegen en sterke stromingen hiélden
die geulen diep. Het huidige Quack-
jeswater in het fraaie Voornse duin
moet nog een oude monding van de
Goote zijn. Het is een merkwaardig
iets te bedenken, dat een fraai stuk-
Jé Voorns duingebied vroeger min of
meer havengebied is geweest.
Kruispunt
Hoe dan ook, Brielle was destijds
een belangrijke havenstad. Het lag
op een kruispunt van scheepvaartwe
gen tussen Vlaanderen, Engeland en
het Rijngebied en het zou niet on
denkbaar zijn geweest dat Brielle
zou hebben kunnen uitgroeien tot
's werelds eerste havenstad wanneer
er geen overstromingen en geen gra
ven waren geweest in Holland.
Wat de graven betreft, in de vijf
tiende eeuw hadden enkele graven
van Holland geld nodig voor de vele
oorlogjes, die ze voerden. Inpolde
ren van land bracht |iun geld op en
daarom werd er dan ook druk inge
polderd, waarbij vindingen als de
Hollandse windmolens uitstekende
diensten bewezen. Er werden dijken
aangelegd, maar dtt bleek voor
Brielle een ramp. Want door veran
derende stromingen verzandden de
scheepvaartwegen.
Overstromingen als de Elisabeths-
vloed veranderden de loop der rivie
ren en noodzaakten bovendien de
HollAiders steeds meer om dijken aan
te leggen teneinde zich te beveiligen
tegen het water.
In de 16e eeuw begon in de Maas
monding een zandplaat te ontstaan.
Niemand was destijds gesteld op die
zandplaat, maar niemand zal toen
ooit hebben kunnen bevroeden, dat
eens die zandplaat de basis zou bie
den voor het vestigen van een indus
trieel zwaartepunt van *Europa. Die
zandplaat werd later het eiland Ro
zenburg, dat nu als Europoort raffi
naderijen en pétro-chemische indus
trie plaats biedt.
De zandplaat werd echter wfel las
tig. Want de brede Maasmond werd
In twee stromen verdeeld door die
plaat: de Maas en het Scheur. Het
Scheur verzandde zelfs. Nabij de
plaats, die we nu kennen als Hoek
van Holland, groeide een „Steert
Sandts". Deze „onnatuurlijke, ri-
vierbedervende Beer" sloot de uit
weg naar zee af.
Voorlopig had Rotterdam er wei
nig last van. Deze stad groeide door
de eeuwen heen voorspoedig, vooral
nadat in de 16e eeuw Johan van Ol-
cienbarnevelt er de stoot toe had ge
geven dat deze gunstig gelegen
stad zieh meer en meer op de han
delsvaart toe ging leggen en flinke
havens ging graven.
Met Brielle ging het minder voor
spoedig. Van de zee raakte het
meer en meer afgesloten door de
verzanding en over land waren er
nauwelijks verbindingen, een euvel
dat voortduurde tot zelfs in onze da
gen met zijn beruchte Spijkenisser-
brug.
Hoe dan ook, de „Beer" ging Rot
terdam toch zorgen geven, want de
schepen werden steeds groter en de
uitweg naar zee was dan toch maar
afgesloten door die Beer. In feite
is het dus zo, dat „De Beer" al een
zorgenkind voor Rotterdam was voor
„Natuurbescherming" het er op
nam voor de vogels.
Er werd druk over nagedacht en
een landmeter, Nicolaas Cruquius,
opperde rond 1730 het idee om het ri
vierwater in een rechte lijn door
naar zee te voeren, zoals dat Vit
eeuw tevoren, voor De Beer was
vastgegroeid aan Hoek van' Holland,
dit inderdaad het geval was geweest.
Zijn denkbeelden werden niet verwe
zenlijkt. Later zou ir. P. Caland over
eenkomende gedachten ontwikkelen,
die wel werden uitgevoerd en die de
De schilder A. Willaerts schilderde
in 1633 vanaf het eiland Rozenburg
dit gezicht op Brielle. In de herberg
,,De witte Zwaan" hadden de bezoe
kers een fraai uitzicht over de Oude
Maas met zijn zeilscheepjes, bet
schilderij is in bezit van museum Boy
mans.
basis legden voor het ontstaan Van
de wereldhaven Rotterdam.
Vooralsnog was het niet zover en
werden andere middelen beraamd
om Rotterdam een vaarweg naar zee
tc geven. In 1826 werd door koning
Willem I de wet tot het graven van
het Kanaal dooi Voorne ondertekend.
In 1830 werd dit kanaal in gebruik
genoAen. Ten behoeve van de Rot
terdamse havenexpansie werden
hiermee grote verandereingen voor..
Voome en Putten ingeluid. Vandaag
aan de dag ziet men op Voorne en
Putten tegen dergelijke veranderin
gen op. In het verleden echter was
men niet ontevreden met het kanaal,
dat thans sinds enkele jaren buiten
gebruik is vanwege de ganlég Van
het Hartelkanual.
Kanaal door Voorne
Het Kanaal door Voorne bleek trou
wens al spoedig na de g^reedkoming
te klein voor de steeds groter wor
dende schepen. De sluizen waren te
gering van afmeting. Pas het plan
van Caland bracht «en afdoende op
lossing. Met zijn Nieuwe Waterweg,
waarvoor in 1866 de eerste spade
werd gestoken, kreeg Rotterdam
zijn open verbinding met zee.
Behalve met het Kanaal door Voor
ne heeft Rotterdam Voorne en Putten
en ook Rozenburg niet erg beroerd
tot Rotterdam in 1947 besloot een
niet alleen overslaghaven te zijn
maar daarnaast over te gaan tot in
dustrialisatie. Zo werden Botlek en
Rozenburg tot grote haven- en indus
triegebieden. Waar eens de brede
Maasmonding de aanblik van fraai
opgetuigde koopvaarders bood wordt
nu het oog getroffen door de
„eeuwige vlam" en door tientallen
tanks, rokende schoorstenen en
vreemd uitziende installaties.
MÉS
