Schiedamse Plantage een
der oudste stadsparken
VOORSORTEREN
m
Ludwig van Beethoven
stamt uit Mechelen
MUZIEK
ROTTERDAMS
GROOTSTE
PERZENHOIS
ttteshed'
TENTOON-
SIELLDT
DE HAVENLOODS DONDERDAG 7 AUGUSTUS 1969
„Schiedammers, let op uw zaak. Er zijn plannen om het voorste
gedeelte van de Plantage vanaf het Postkantoor tot en met de mu
ziektent met de grond gelijk te maken ten behoeve van de bouw van
een schouwburg. Schiedammers, uw bijna 200 jaar oude Plantage ver
keert in gevaar! Tegen het eventueel bouwen van een schouwburg heb
ben wij geen bezwaar, maar wel tegen de daarvoor gekozen plaats: de
Plantage. Helpt ons in onze strijd voor het behoud van de Plantage.
Tekent onze protestlijsten!"
Aldus de noodkreet die een
Schiedams comité slaakte op 23
mei 1949 en waarmee blijkens de
handtekeningen tal van vooraan
staande burgers van Schiedam in
stemden. De Plantage was in
gevaar. Er kan uit de kreet tevens
worden vernomen, dat toén reeds
naarstig werd gezocht naar een
plaats, om een schouwburg te bou
wen. Op dat terrein dus geen
nieuws
De voorgenomen aanval op het
voortbestaan van de Plantage werd
afgeslagen en daarom bloeien nu in
het ongeschonden plantsoen de bloe
men in grote weelde, dankzij de zorg
van de gemeentelijke Plantsoenen
dienst en de burgerij. Wie een wande
ling maakt door de Plantage zoals die
er momenteel uitziet, zal onder de be
koring komen van de bloemenweelde.
Er is kortgeleden nog een stukje
van afgeknabbeld, als offer aan de he
dendaagse auto-Moloch. Maar laten
we daar over zwijgen. Feit is, dat de
Plantage wonderwel de eeuwen heeft
getrotseerd en er jong bij gebleven is.
Burgemeester en wethouders der
Stad Schiedam, hebben trouwens in
het verleden beschermend de handen
over de Plantage gehouden. Op 13
april 1827 werd bekendheid gegeven
aan een verordening ten dienste van
de „Stads Plantagie", welke ter ver-
ciering der Stad en ter genoegens van
de Ingezetenen opnieuw is aangelegd,
en dienvolgens de goede orde en Poli-
cie vorderen dat deze inrigting blijve
beantwoorden aan het oogmerk harer
instelling, en dat niet door baldadig
heid. onachtzaamheid of verkeerde
handelingen, het Houtgewas en ver
der Plantsoen, in den groei verhin
derd of geheel bedorven worde.
In overleg met den Raad dezer
Stad, werd goedgevonden te bepalen,
dat het wandelen in de Plantagie al
leen zal moeten plaats hebben op den
dag, van den tijd dat de Hekken ge
opend zijn, tot dien dat zij gesloten
zullen zijn".
nu... beduidend
goedkoper
Als U Uw vakantiedia's of
-films wilt projekteren, moet
U zich dan nog steeds behel
pen met tafeltjes, boeken, enz.
om de juiste projektiehoogte
te vinden? Kom dan nu naar
onze afdeling Fotografie.
Daar verkopen wij als speciale
aanbieding solide projektieta-
fels van grijs gemoffeld buis
met een doorsnede van maar
liefst 18 mm^
Een stabiele tafel, die ook op
een ongelijk vloeroppervlak
stevig staat (door de stel-
schroef aan de poot te ver
draaien) met verstelbaar extra
groot bovenblad dat door de
geborgde schroef niet kan los-
klappen.
Deze projektietafel, totale
hoogte ong. 110 cm, koopt U
met dubbelblad voor nog géén
twee tientjes.
bovenblad
40x29 cm
benedenblad
30x20 cm
Vanaf vrijdagmorgen 9 uur ver
kopen wij deze projektietafels
met twee bladen in houtnerf
effekt (het bovenblad is ver
stelbaar), totale hoogte 110
cm, uitgevoerd in 18 mm grijs
gemoffeld
buis.
Elke vrijdagavond tot 9 uur open
In 13 artikelen worden verdere
voorwaarden gesteld. De openingstij
den varieerden, om het kortweg te
zeggen: van licht tot donker, als men
begrijpt wat hiermee bedoelt wordt.
„Niemand zal vermogen eenige
Bloemen, Bladeren of Takken af te
trekken, aan Boomen of Plantsoenen
te schudden, of in de Boomen te klim
men. Ook zal niemand vermogen in
de Plantagie te rijden, ook niet met
honden-hand-of kinderwagentjes, noch
daarin te brengen paarden, bokken,
geiten of ander vee, of kalkoenen,
hoenders, ganzen of ander pluimge
dierte te laten loopen. Men zal rond
om de Plantagie geen hoornvee mo
gen drijven, ieder Beest zal met touw
vastgemaakt, daarheen worden ge
leid.
Wat verboden is
Niemand zal vermogen over de
Sloot rondom de Plantagie te sprin
gen, planken of iets dergelijks te leg
gen, noch ook bezijden of over de
Hekken te springen.
Men zal van de Straat of buitenzijde
der Plantagie, geen vuil mogen vegen
of werpen in de Sloot rondom de Plan
tagie, noch uit die Sloot eenig water
scheppen.
AIzoo de Laan in het Frankenland
langs de Nieuwe Haven, grootelijks
bedorven wordt door het rijden van
Molenwagens, Spoelingwagens en Kis
ten, wordt bij deze aan elk en een ie
gelijk verboden, om die Laan, gere
kend vanaf de bouwmanswoning van
.J. D. Virulij, tot aan de Burg over den
Houtzaagmolen, met Molenwagens,
hetzij geladen, hetzij ongeladen, of
met Spoelingwagens - en Kisten, wel
ke geen Spoeling op Landen aan die
Laan uitkomende aanvoeren, te berij
den.
Iedere overtreding dezer Keure zal
gestraft worden met eene boete van
zes gulden, en ingeval van schade, zal
dezelve van Stadswege worden her
steld, en de kosten door den overtre
der worden betaald; herhaalde over
treding zal tengevolge hebben, gelijke
boete van zes gulden en tweemaal
vierentwintig uren gevangenisstraf".
Geen halve maatregelen dus. Nu
blijkt uit deze verordening, dat de
„Plantagie" reeds voordien aanwezig
was doch kennelijk zodanig vervallen,
dat deze opnieuw is aangelegd.
Volgens geschiedschrijvers, was het
stadspark reeds in 1767 aangelegd. De
„Plantagie" mag worden gerekend
tot één van de oudste stadsparken van
ons land.
In de 16e en 17e eeuw begon Schie
dam zich uit te breiden, waarbij de
Lange Nieuwstraat en Tuinlaan van
betekenis waren. Vooral de Tuinlaan
had nog lange tijd een landelijk ka
rakter vanwege de open bebouwing.
De aanleg van de „Plantagie" door
stads-architect Van Bol-Es geschied
de in Franse stijl.
In 1825 kon die Rococo-stijl het
stadsbestuur niet meer behagen en.
kreeg de Haarlemse tuinarchitect Zo-
cher opdracht naar iets nieuws te zoe
ken. Het is begrijpelijk, dat in de loop
van de volgende jaren er zo hier en
daar wel wat veranderd is aan per
ken en plantsoenen. In 1954 werd nog
al radicaal wijzigingen aangebracht,
mede als gevolg van ziekte in de oude
bomen en gevaren welke daardoor
ontstonden. Maar wat er ook is veran
derd, niet de zorg voor onze „Planta
gie". zoals die in Franse benaming
heette en wat „bijgewerkt" nog
steeds zo wordt genoemd.
eo 't Hart
BINNENWEG 137 ROTTERDAM
•Kt* r
Ondanks de drukte
de stadbiedt de Plantage nog steeds een rustig plekje
wandelen.
stukje natuur in het hart van Schiedam.
In 1970 weer 300
telefoonaansluitingen in
Hoek van Holland
HOEK VAN HOLLAND De nieu
we telefooncentrale die op 9 juli in
dienst werd gesteld heeft een capaci
teit van 1600 nummers. Zodoende kon
de wachtlijst waarop ongeveer 80 na
men voorkwamen worden opgeheven
met uitzondering van 20 aspirant
abonnees voor wie nog geen kabela
der beschikbaar was. Deze laatste
zullen deze maand worden aangeslo
ten. In 1970 zullen opnieuw 300 num
mers in dienst worden gesteld en van
af medio 1970 zal men ook vanuit
Hoek van Holland automatisch inter
nationaal kunnen bellen. Verwacht
wordt dat Hoek van Holland in 1974 95
telefoonaansluitingen per 100 wonin
gen zal tellen.
In 1970 is het 200 jaar geleden
dat Ludwig van Beethoven op 17
december, zoals in de meeste bio
grafieën staat vermeld, werd ge
boren. Dit historisch feit zal in vele
landen met concertuitvoeringen
van werken van deze meester wor
den herdacht. Wij dachten onze
bijdrage in deze hulde te kunnen
brengen door in een viertal artike
len niet of nauwelijks bekende
feiten en geromantiseerde ver
dichtsels omtrent de mens en kun
stenaar Beethoven in 't licht te
stellen, om hiermede op verschil
lende punten een juister beeld van
deze meester te geven.
Zijn vader, Johann van Beethoven
was half Vlaming, half Duitser toen
hij op 12 november 1767 met Mark;
Magdalena Keverich in de St. Remi-
giuskerk te Bonn in het huwelijk trad.
Van algemene bekendheid is ook nog
dat Beethoven's grootvader, Ludovj-
cus van Beethoven, op 5 januari 17i2
in de St. Catharinakerk te Mechelen
is gedoopt, op jonge leeftijd naar
Bonn vertrok en door zijn huwelijk
met Maria Jospeha Poll de grondslag
legde voor de ontwikkeling van hei
Vlaamse geslacht Van Beethoven in
Duitse richting.
Maar wie Beethoven's bet-over- en
overgrootouders waren is aan velen
minder bekend. Documenten uit de
archieven van de St. Romboutskerk ,a
Mechelen wijzen uit dat de bet-over
grootvader van Beethoven, Corneiis
van Beethoven, op 12 februari 1675
met Maria Catharina Leempoel in
deze kerk in het huwelijk is getreden.
Ook hun zoon Michel is in deze keil:
getrouwd en wel met Maria Louisa
Struykers. De huweiijksplechtigheia
vond plaats op 18 oktober 1707. Michel
van Beethoven en Maria Louise
Struykers zijn dus de overgrootouders
van Beethoven en volbloed Vlamin
gen.
In de archieven van Catharinakerx,
eveneens in Mechelen, wordt de doop
akte van hun zoon Ludovicus bewaaid
die meer bekend onder de naam
Louis van Beethoven op 18-jarige
leeftijd als tenor een engagement in
het koor van de St. Pieterskerk te
Leuven aanvaardt en drie jaar later
als bas zijn heil gaat zoeken in Bonn,
waar wij hem vanaf 1746 als hofmusi
cus in de kapel van de aartsbisschop
van Keulen, Clemens August, zien op
treden. Vijftien jaar later werd hij tot
kapelmeester benoemd.
Zoals wij reeds schreven huwde
Louis van Beethoven op 7 september
1733 Maria Josepha Poll. Hun trouw
akte is in de kerkboeken van de St.
Remigiuskerk te Bonn bewaard geble
ven. In dezelfde kerk vond ook het hu
welijk plaats van hun zoon Johai.n
met Maria Magdalena Keverich, uit
welk huwelijk als tweede kind de la
ter zo beroemd geworden componist
Ludwig op 16 december 1770 werd ge
boren.
Geboortedatum
Algemeen wordt aangenomen dat
Ludwig van Beethoven („von" is dus
een verduitsing en niet zijn oorspron
kelijke naam) 17 december 1770 is ge
boren. Er is echter alle reden hieraan
te twijfelen. In de kerkboeken van de
St. Remigiuskerk te Bonn vinden we
de doopakte van de jonge Ludwig, die
op 17 december is gedateerd. Daar in
de regel de geboorte-aangifte en ze
ker de doop één of meer dagen r.a
de geboorte plaats vindt, moet Beet
hoven dus niet op 17 december, maar
op een vroegere datum zijn geboren.
Bovendien wordt deze twijfel nog on
dersteund door verklaringen van tijd
genoten van Beethoven.
Beethoven's muziekleraar Johann
George Albrechtsberger schreef hem
op 15 december 1795: „Met uw naam
dag op morgen wens ik u het allerbe
ste. God geve u gezondheid en tevre
denheid en schenke u veel geluk".
Weliswaar verwisselt Albrechtsber
ger de naamdag met de geboortedag,
maar dat hij de 16e december werke
lijk als de naamdag zou hebben aan
gezien, is nauwelijks aan te nemen.
Hij moet ongetwijfeld met de heili
genkalender bekend zijn geweest. In
ieder geval is de 16e december een
dag waaraan Beethoven aandacht
moet hebben geschonken. Voor ons
kan dit alleen de in december vallen
de verjaardag zijn.
Een andere aanwijzing dat Beetho
ven niet op de 17e maar op de ibe
december geboren moet zijn, komt
van een bediende uit de muziekhandel
en -uitgeverij van Simrock in Bonn,
die op de rouwkaart van Beethoven
de aantekening maakte: „Ludwig van
Beethoven is op 16 december 1770 ge
boren". Op de rouwkaart stond nl.
Beethoven's geboortedatum niet ver
meld.
De musicologen hebben deze aante
kening niet alg een „onomstotelijk"
bewijs willen aanvaarden, maar door
de betrekkingen, die Simrock met de
familie Beethoven en in 't bijzonder
met Ludwig zelf onderhield, is deze
aantekening tochwel van groot ge
wicht. Bovendien wordt Beethoven's
geboortedag alleen door de doopakte
bevestigd. Andere bevestigingen zijn
er niet.
Mogen deze verklaringen dan wel
geen onomstotelijk bewijs zijn, als
een aan zekerheid grenzende waar
schijnlijkheid mag de zestiende de
cember als Beethoven's geboortedag
toch wel worden aangenomen.
twee concerten plaats vinden: één
concert, dat door het „American
Youth Symphony Orchestra" zal wor
den gegeven en het tweede orgelcon
cert uit de serie van vier, die verle
den week door Jan Hora werd ge
opend.
Ditmaal bespeelt de organist van
„De Doelen", Arie J. Keijzer, het gro
te Doelenorgel en naar wij van hem
gewend zijn, zal hij ook ditmaal een
boeiend en onderhoudend programma
voor u spelen. Doelen, zaterdag.
De bewonderaars van het klokken
spel attenderen wij gaarne op het
beiaardconcert, dat ditmaal door
Chris Bos uit Utrecht zal worden ge
geven. Chris Bos heeft voor zijn con
cert een interessant programma sa
mengesteld. Zo zien we, naast Ha
milton Harty, Scarlatti en Handel,
ook Skanidinavische volksliedjes,
Franse dansen en tot besluit een
Improvisatie op het programma ver
meld. Stadhuis, woensdag.
Moderne kunst uit eigen bezit
Boymans; Draagbare objecten, vijf
edelsmeden Boymans; Hil Andrin-
ga, tekens en objecten Boymans;
Asmat, een koppensnellerscultuur en
Pracht en praal bij de Papoea's en
Hindoeïstische en Boeddistische sculp
turen en kunst uit Afrika, Oceanië en
Amerika Museum Land- en Volken
kunde; ontmoet Erasmus Schouw
burgplein; M. ter Spill-Wittevee-1,
wandkleden en Peter Jansen, cof
nets 't Venster; Katan, Martens
Stapels, foto's Doelen; Aart Ei-
hout, schilderijen en Roel Teeuw
sculptures Kunstzaal Zuid;
fred Eikelenboom, fly-in city dyr
roopolis en Carel Baith, objecten
Stedelijk Schiedam.
Opnieuw/ een mager progra
veel oud werk en wat er nieuw
is niet om voor van de televisie
te lopen. Van de oude films zijl
wel een paar de moeite waard. Ir,
eerste plaats natuurlijk ,,Mon one
van en met Jacques Tati; een film
weer (en weer) te gaan zien, eer
magnifiek stukje maatschappijkritiek,
verpakt in kolder (Luxor).
In de tweede plaats „Blow up", het
betere blufwerk van Antonioni, gesi
tueerd in een onwaarschijnlijk groen
Londen, swingend middelpunt van de
hippe wereld ('t Venster).
In de derde plaats tenslotte ,,De
man met de wassen beelden" voor ie
der die hangt aan jeugdsentiment (Ci
neac AD en Colosseum).
En wie aan de hitte nog niet vol
doende heeft kan in ettelijke donkere
zalen terecht voor van het doek
schroeiende sex. Raadpleeg de agen
da.
nu... beduidend
goedkoper
Voor Uw man en zoons koopt
U nu deze voordelige ankiets
van wol-terlenka of wol-mous
se, net wat ze 't liefst dragen.
Herenanklets in twee prachtige
kwaliteiten; wol-mousse en
wol-terlenka.
Ankiets in vele beschaafde des
sins en kleuren en in alle cou
rante maten, door elkaar, per
paar voor nog géén twee gul
wol -terlenk
Vanaf vrijdagmorgen 9 uur ver
kopen wij op onze parterre
deze herenanklets van een
prachtige wol-mousse dn wol-
terlenka, in een enorm assorti
ment dessins en kleuren en in
alle courante maten,
per paar
(Wordt vervolgd) 19.00—21.00
Elke vrijdagavond tot 9 uur open
ACENDA SCHIEDAM
Tentoonstellingen: Stedelijk Museum tot J
sept. Alfred Eikelenboom fly-in city dyna
mopolis; tot 25 aug. Carel Baith, objecten, 16
aug. Jan van Gijn orgelconcert; Galerie De
Graaf: Luuk Schoiten prenten e
Dag. 10.00—18.00
t
