Schiedamsche Courant.
tweede blad
(Zaterdag 26 April 1919, No. 16040).
Eigen seliuld.
Indien wSjl zooals wel gevreesd wordt
binnenkort toch. nog pen bo&jewistisch
av-ontunr moeten doormaken, dan ligt dat
niet vooral aan buitenlandsahe (havers
of aan het voedsel of aan de Russen oi aan
eenige andere van buiten komende reden
doch aan onszelf en aan niemand andere
Wie willen de dictatuur Van hot pro Ie
tariaat, wie willen de democratie op zlijde
schuiven om over korter of langer tijd een
tyrannic in te voeren, pan tyrannic vain
eenige volksleiders met een aantal gelei'
den?
In de laatste verkiezingen hebben
1.179.981 mannen hun wil over het staats
bestuur geuit. En zoo zij zich al niet uit
drukkelijk over deze kwestie pitgespioken
hebben, zoo mag men toch rekenen, dat
deze kwestie grooten invloed heeft gehad
bij het uitbrengen van hun stem Men mag
dus'wel stellen, dat 907.431 kiezers ab
soluut niets willen weten yan deze dic
tatuur, dat daartegenover 20 632 Ftaan
die dat wel willen.
Van 250.918 kiezers is het niet geheel
zeker wat zlij willen en boa weinig zij liet
willen. Het is slechts bekend, dat er ook
ojider dezen velen zjijirt, die er niets van
willen weten. Reken dat dit deel 1/3 k
is (het is zeer Vermoedelijk veel grooter),
dan komen w1ij dus tot deze tegenstelling,
dat ongeveer 200.000 kiezers in ons ge
heels staatsleven een absoluut radicale her
vorming willen, die de staatsorde aantast
en de geheele democratie op haar hoofd
stelt, en dat 1.000.000 kiezers daartegen
de meest principiaeie bezwaren hebben.
Het ligt voor de hand, dat nu dan toch
die millioen kiezers in staat moeten zijin
te verhinderen, dat een zoo kleine min
derheid hun de wet voorsd'irtjjft. Zou het
die kleine minderheid toch gelukken, dan
zou daaruit volgen, dat de groote meer
derheid ten doode is opgeschreven, waar
z!ij niet in staat zou zijn in zulke belang-
ijijke kwesties te doen zegevieren, wat
Zij voor het hoogste recht houdt.
Intussdhen zou liet toch niet de schuld
zijn van juist deze menschen individueel,
immers het komt Cr op aan, dat de
Nederlandsche staat zich verdedigt tegen
deze mensehen, die een laanval op de staats
instellingen willen doen. En deze, staat is
niet voldoende uitgerust om zich te verde
digen, tegen een buitenlajidscben vijand
niet, maar zeker ook niet tegen een bin-
nenlandschen. Voor die verdediging mist hij
de allereerste werktuigen en als bijl werk
tuigen heeft, zijn die beslist men zou
haast zeggen: opzettelijk onvoldoende
gemaakt.
Daar is b.V. de (Vet op het dragen van
wapenen, die het zonderlingste onding is,
dat men zich denken kan. Iedereen weet,
iedereen begrijpt, dat het pen onding is
maar verbeterd wordt zjji toch niet. Men
hoeft in Den Haag wel andere dingen te
doen dan zulke broodnoodige (vetten te
herzien.
Ja het is Waar, men doet invallen bij
ongelukkige, halfwijze meubelmakers, die
onhandig hommen in elkaar zitten te knut
selen en zet dan over zoo'n inval een
reclame-berichtje in do courant. Doch de
ontzaglijk gevaarlijke wapenen, die bij mil
lioenen Vlak buiten onze grenzen gebruikt
zijn, en waarvan er wie weet hoeveel
in ons land zijn binnengesmokkeld laat
men allemaal liggen, omdat He wet op
het dragen van wapenen ben slag in do
luch( is, die dpn piensdien, welke inder
daad zouden willen verhinderen., dat eenige
kwajongens met de gevaarlijkste wapens
een stad terroriseeiren en de wreeselijkste
ongelukken ten el lende veroorzaken, niet
het minste hoevast geeft.
En laat men nu deze laksheid niet uit
sluitend op rekening valx de politici stel
len. Zeker, dezen hebben Voor zulke nuch-
'ter-noodige wetje® geen tijd pn zij hebben
wei wat anders te doen dan de regeeiing
attent te maken op deze en dergelijke te
kortko-mingen. Doch er is ook geen publieke
opinie die er op aandringt, dat "tegen het
misbruik, hetwelk van zulke gevaarlijke
dingen gemaa'kt kan woiQeai, iets wezen
lijks gedaan wordt. Men heeft voor vergif
ten de vergiftka®. Dodh nu ook zoo'n ver
gif tkas voor gevaarlijke wapens in te rich
ten, dat acht men overbodig. Dat zweemt
te Veel naar politie. En zoodra iets in ons
land naar politie zweemt, fe 't veelal reeds
Veroordeeld. Men wil zichzelf niet toegeven,
Hat de ^openbare orde in sommige tijden
opzettelijk door polrfie Verdedigd moet wor
den. Men meent 't 1— anders dan andera
landen wel zonder goede politie te kun
nen doen. En Vandaar Ha:t er dan ook in
ons land van een. krachtige centrale po-
Ede, die van uit teen centraal bureau, dat
in elk opzicht uitmuntend geoutilleerd is,
bestuurd wordt, geen sprake is. Had men
zoo'n politie, dan zouden 'de millioen No-
derlandsehe kiezers op twee ooren "kunnen
slapen, want dan zou ter niet de minste
kans zijn, dat zoo'n kleine minderheid het
.m het hoofd kreeg om! Voor aller oogen in
kite kalmte een aanslag op onze staats-
instellingen te gaan Voorbereiden,
Doch wij hebben onzen staat nu éénmaal
He middelen onthouden om de openbare
orde tegen een kleine minderheid te Ver
dedigen.
1 En ziedaar nu Heiden ïn last, tnu 'die
openbare orde t' avond of morgen wel
eens érnstig bedreigd kon worden.
P.S. Een wapenwetsontwerp als het Ver-
ringde moet nu eindelijk zijn ingediend.
STADSNIEUWS.
Bijzondere regelingen.
Verkrijgbaar in de week Van 24 tot en
met 30 April 1919.
Voedingsmiddelen.
Op bon 701 1 pond gecondens. tapte
melk met suiker, 30 ct. per pond, in fles-
schen 33 ct. per pond, of 2 busjes melk
met suiker, merk Dolfijn, 45 ct. per stuk.
Op bon 703 pond suiker, 30 ct. per
pond.
Op bon 705 1 ons kaas. Goudscbe vol
vet, 78 ct. p. p, 151/2 ct. p. ons; idem,
met rijksmerk, 80 ct. p. p, 16 ct. p. ons:
Goudsche volvet (belogen), 841/2 ct. p. p.,
17 ct. p. ons; idem, met rijksmeik, 86 ct.
p. p., 171/2 ct p. ons; komijnekaas, 61 ct.
p. p., 121/» ct p. ons; idem (belegen), 70
ct. p. p, 141/2 ct. p. ons; belegen Goud
sche 30 pCt., 661/2 ct. pi p., 13i/2 ct.
per ons.
Op bon 707 1% ons huisboudjam, 11
ct. per ons.
Op bon 709 2 ons Am frik, spek, 20 ct
per ons.
Op bon 713 1 ons gort, 13 ct. p. pond.
Op bon 715 1 ons Witte boonen, 23 ct.
per pond, vanaf Vrijdag.
Op bon 717 1 ons rijst, 14 ct. per pond,
vanaf Zaterdag
Op bon 719 li/2 ons bruine boonen, 11
ct. per pond, vanaf Maandag.
Aardappelen.
Op bon 80 1 kilo aardappelen, Dinsdag.
Op bon 81 1 kilo aardappelen, Woens
dag.
Kigj-aardappelen 7 ct. per kilo, Veen- of
zandaardappelen 51/2 ct. per kiln
Gas.
De gasverbruikers worden niet meer in
de te verbruiken hoeveelheid begrensd,
maar tot zuinigheid wordt alleen nog ge
drongen door den prijs van het gas.
De prijs voor het gas is voor de eerste
30 kub. M. 12 cent per kub. M., voor de
volgende 10 kub. M. 20 cent, daarboven
30 cent.
"Waar twee of ïneer gezinnen gas over
"denzelfden meter gebruiken, zal voor elk
gezin 30 kub. Meter tegen 12 cent per
kub. M. berekend worden.
Waar electriciteit voor verlichting wordt
gebezigd, wordt het aantal kub. M. berekend
tegen 12 cent, verminderd met 5 kub. M.
Naar aanleiding van een verzoek der
winkeliers in groenten ein fruit zal in hel
vervolg wel op Dinsdag en niet meer op
Vrijdag aardappelen verkocht worden. Het
motief hiervan ïs, dat op Dinsdag wel ver-
sche groenten gekocht kunnen .Worden en
geen aardappelen.
In het vervolg moeten He winkeliers dus
de aardappelen op Vrijdag Inleveren en wel
te beginnen met Vrijdag 2 Mei (vóór 3 uur
nam.).
Kindermeel kaart.
Op bon 18 A kindermeelk, '(oranje), 2
ons kindermeel, 17 ct. per pakje.
Op bon 18 B kindermeelk(groen),
pond kindermeel, 21 ct. p. pakje.
Suikerkaar t.
Op bon 46 suikerkaart (blauw) pond
suiker, 30 cit. per pond.
Visch.
Op bon '496 en 586 1/2 pond visch.
Zeep.
Op bon 711 1 stuk SunligbtZeep, 16%
ct. p. St., of 1 stuk harde zeep 25 pCt.
8 ct. p. st, of 1 pakje zeeppoeder 25 pCt.
22 ct. p. pakje, of 1 pakje zeeppoeder, 10
pCt., 20 ct. p. pakje.
Melk'.
Nummers der melkkaart waarop deze
week de melk moet worden geleverd
Op Zondag vakje no. 161.
Op Maandag vakje no. 162.
Op Dinsdag vakje no. 1-63.
Op Woensdag vakje no. 164.
Koffie. 1
Gedurende Eet tijdvak aanvangénde op 1
April en eindigende op 30 April, zal aan
verbruikers mogen worden afgeleverd op
bon no. 49 eener tKee- en koffiekaart 0.1
K.G. koffie.
Boter-, melange- en margarine-
kaarten. 1
De 12e bon van de kaarten voorSuper-
melange, melange B en margarine zijn gel
dig van 25 April tot 2 Mei.
Broodkaarten.
Die broodkaart voor het 93ste tijdvak is
geldig van 19 tot en met 27 April.
De broodkaart .voor liet 94ste tijdvak
is geldig van '28 April tot 6 Mei.
Centrale Keuken.
Menu's over de week van 24 tot en met
30 April 1919.
Maandag: Erwtensoep met spek op bon
719.
DinsdagStamppot (aardappelen, andij
vie en varkensvleesch) op bon 80 van
de aardappelenkaait.
Woensdag: Exlra menu bruine boonen-
s&ep met vleesch, zonder bon.
Verkrijgbaar Van 10 dot 1 uur. Daags
te voren bestellen.
N.B. Verandering in menu Voorbehou
den.
Dagelijks aan de distributielokalenAch
ter de Teerstoof, Lange Haven 11, en de
Gymnastieklokalen, Buitenhaven weg, Prins
Maurifcsstraat en Dwarsstraat, Van 11 tot
1 uur, bons voor den Volgenden dag ver
krijgbaar h 12 cent per portie.
Alle reclames alleen te richten aan de
Centrale Keuken, Sint Ahna zusters traat 27.
Aanvullingsbroodkaarte.n.
De gewone aanvullingsbroodkaarten en
de aanvullingsbroodkaartten voor kinderen
van' 1218 jaar moeten worden geruild
in het VereenigingslokaaJ, "Broersvest 1
op Dinsdag 29 April van letter AG
op Woensdag 30 April van letter HL
op Donderdag 1 Mei van letter MS(cE)
op Vrijdag 2 Mei van letter S(e)Z
van 'des morgens 912 en des namid
dags "van 1%5 uur. -
De lichamen der aigeloopen aanvullings-
broodkaartcn moeten worden ingeleverd,
voorzien |van den naam van den Houder
terwijl 'de gewone aanvullingsbroodkaarten
bovendien aan He achterzijde moeten zijn
voorzien van de Eandteekening en het fir
mastempel ivan den werkgever. 1
De aanvullings-domiciliekaart moet wor
den medegebracht. 1
Kaarten voorzien van Eet stempel „Zui
geling" worden ook op bovengenoemde da
gen ingewisseld.
Bij de uitreiking van broodkaarten zal
vakje 24 der domieiliekaart geknipt worden.
Zij, van wier domieiliekaart dit vakje
reeds geknipt is, moeten zich vóór of op
22 April aan Eet Levensmiddelen-Bureau
vervoegen. 1 1 t
Mej. BI. J. Van dek Schouw is benoemd'
tot telefoniste 2e klasse aan bet Telegraaf
en Telefoonkantoor alhier.
Aan mej. (F. L. Ffuijm. is éartVol! -ontslag
Vat']etend als tolefonjste bij dpn Rijkste!.*
foondienst ialhit1rt. f
Landelijke Federatie van Me'aalarb lders
Do Landelijke FedeValie Van Metaal ar
beider's, aid. Schiedam heeft in haar huis
houdelijke vergadering op Woensdag 23
April in het Volksgebouw een motie aange
nomen, vaajlin wordt gezegd":
Gehoogd! dp besprekingen inzake de bp-
heffing dek staking te Amsterdam, Ver»
klaart af te keuren, de manier waarop de
stairiming heeft plaats gehad;
acht de resultaten', verkregen door deze
staking, niet beantwoordend'© aan den daar-*
Voor gevoelden strijd";
rbept aS de metaalarbeidfcrs op om den
strijd met onVokmindeTdjo kracht voort te
zetten, totdat de minimum eisehen inge
willigd zijn;
besluit déze an'ofi© 'te publiceerten in db
pei's en gaat ovért tot de ordb van den
dag. K -
BINNENLAND.
Konluk'ijk bezoek aan de Blormenkenrlngf
Gistermiddag omstreeks half twéé ver
trokken H. M- do Koningin, Z. K. H d'ei
Prins en K. HL de Prinses in anip's
pan het H lie ten Bosch, om' £Lch over
Katwijk, Noordwijk en Biet Gijzenbrug cn
v,envoi gens langs ,den Binnenweg overt Lis-
se, Hillcjgom' en Vogelenzang, naar! Harriicm
11e bcjgevpn, Waar1 H. M. en de I) nns oajn
bezoek aan de bloemenkeuring gingen
brengen.
Do Prtinsés stelpte m/t eenige schocl-
kaimprtaadjeis af (bij' dé kwteckerij „Zwanen
burg" ,r,an de firim-r.-Tubfi-j'-aen te Haar
lem! w'anrt' defce kweeKeirfrj" bezichtigd' wefd.
Koningin e'n ns rtej-Jan d'oort paar de
tentoonstelling,
Het grjrHg bristond uit dé Hamje du
Paleis', Jonk'vk. van Hel Poll, dé Hofdam?1
frerilé Van1 Swimlerrin, Hén oppei' oerevrio
nicmHester Griaaf ,Dm Moneeau, Hen Kamer-
beer en Faff'tCntHer 'Sec'retarIsr~Baroni van
Geen' eni iden'IAdju'lalnt, Lnitenaint ted^Zee
le klaarte, Ten' Brlo'che Hoeks Vb.
Nadat d'e Priinrtes feu de ovV-Tg© k'ndw'an
de kivtekeWn btezichtigdr baddcni onder1 ge
leide van Jonjkvp- van. dé Poll én Baron
Van Geen), yoorilet d'e Frfrns'cfe zich' Tatert op
do tentoonstel? ihg bj'.Ham Owlbrt=, w'aarnp
WedoM eezrtwtonlijk d'e /tertng tertbt naaf do
residentie wécU" Dndértnom'ein.
eeniging, Keizersgracht 389, 'Amsterdam*,
in verbinding te s tellen-
De Maasmond.
Op het Pbilologen-congres te Amsterdam,
IILe Sectie, werd gisteren ('25 April) door
dr. A. A. Beekman, uit Den Haag, een
voordracht gehouden over „de Masenmde".
Spreker begon met te zeggen, dat de
titel van zijn voordracht eigenlijk te veel
belooft: hij wil slechts nagaan hoe aan
de noordzijde van den Maasmond, den „os
immensum" van Taatus, in den histori-
schen tijd groote veranderingen, voorname
lijk door aanvoer van gronden, hebben
plaats gehad.
Het onderwerp lijkt' wat speciaal, maar
de bedoeling is vooral te doen zien hoe
z. i £plbe studiën gemaakt moeten wor
den, voornamelijk door niet alleen uit
oude archiefstukken, maar ook uit de kennis
van het terrein de nood)ge gegevens te
putten. Bovendien moet men voorzichtig
zijn met reeds gevestigde moeningen en mei
geschriften, die daarmee te (reinig reke
ning hebben gehouden.
Een enkele blik op twee door spr. ge
le eken de kaarten, de eene Voorstellend den
vermoedeiijken toestand in het begin der
12e eeuw, de andere dien in 1865, het jaar
vóór de doorgraving van Hen Hoek Van
Holland, toont aan hoeveel er aldaar veran
derd is.* Om den loop der gebeurtenissen
te kunnen volgen doet men het best uit te
gaan van de oudste Waterkeering langs de
Maas, beginnend aan de oude omdijking
van Maasland en Ylaardingen en eindi
gend als "de Zwarte Dijk tegen ïle duinen
ten Noorden van Monster; zij is nog groo
tendeels onder verschillende namen in
wegen over, terwijl spr. aantoont hoe men
door zekere kenmerken op verschillende
plaatsen kan bewijzen, dat men hier wer
kelijk met een oude buitenwaterkeenng
te doen heeft. Geheel 's-Gravenzande en
een deel van Naaldwijk zijn dus van la
teren tijd.
Blo 11st er, het oude „Masemonstar" (13e
eeuw), nog vroeger waarschijnlijk Mase
muihon gcheeten, lag dus a.an de Blaas en
buiten de waterkeering, maar hoog tegen
derf binnenroet van liet duin; de kerk Hg!
Handelsbetrekkingen Nederland—Japan
JVIen Yekzoeikt onsf te willen mfededëeleln,
dait Ide Japan-Netberiands' Socfety te Tokio1
zich 'o. n,. voortstel t dén handel tusscben
Japan S11 "NV/Ierland1" te bevtadertea en te
dien feind'o in Japan een Japans'di-Ncder.
1a.nd.sdi jHarl'd'cl-Syndicaat op te richten1
niet het d'öe'l
'a. als tussclicn.pepsoo 11 h^Rchen Japain.
en Nederland' opi te trteden; b. borg te slaan
v,oor de ertedietwaardigheid der Japansche
handelanen; o. toezicht te lioudén op de
kwaliteit v,nn Japanstahoi 'exportgoederen;
d'. als' agenten op te tnedfen vöort Neder-
land's'che koojilicdbn, fabrikanten, hankietrs,
ijervoertondérncmüngen, enz.; e. in het al
geméén al datgene te'd'oen wat aan c-ene;
ontwikkeling Van dien handel tus^chen Ja
pan cn Nederland dienstbaar* zou kunnen
zijn. -
Het syndicaat zal wond'eji samjengesteldi
uit "bekende,1 Japanners, kooplieden én fa-
brikantqnj 011 kan nqkeneii op den steun
v{an de meest invilood'rijko finandieiris en
v,an do groote Japanscli'el sloomvaarblijncni
Een ■jjoikloend' kapitaal' zou gdm,akkelijk bij-i
eengdbhaobt kunnen vVooiden.
'Als' zetel' vjan hét syndicaat zal vVaar"
sfehijnlijk P'-'ako1 w'orden aangewezen, tari
wijï men in de vjoornaaimsto plaatsen van'
het Verire Oosten bijkan torten zal s'ichten.
'Alvértens' eohtórt in' Japan tot de] oprtich-
iting kan' w'ortden ovörtgegahn, wil m/ri
daart gaalrne iVeten of op VSpJdhende b'elatig-
steillingi v(an Neidenland'sah'e zijde te rtcfceherj
zou zijn. 1
Geneaslieeren voor Zald-Afrlka.
Het Bestuu'r Van de Nedca)andscli Zuid.-
Afrikaanschc Vc.'rocniging heeft telegrafisch
de mededeeling ontvangen, dat eï in heil
Vrijstaatscho dertp' Rouxville gedegenheid
'bestaat Voort een Ned-erfand'ncli dokter om
zich daalr te Vestigen. Zulke Tnededcelingan
kamen meer in. De Hollaiiidsche Zujd-
Afrilcaneirs stellen yoortdurend grooter ver-
trouwen in de bekwaamheden Van Nedefr-
lanjdsche d&ktortèn, of dokteren, die in
Nedc'rlanid hébben gcstudeclrd. Dit geldit
niet alleen Voort den 'Oranjct Vrijstaat, welks
bevolking zoeirt sterkd sympathieën voor
alles wat Ncderlanldsch' is, bazit, doch ook
Voer 'do Hollanldsch' sptrekende bewoners
v'ani Transvaal ©n "de Kaap-provincie. Tori
wijl Zuid-Afrikai gpeh land] is Vooir massa-
imteilgrailia, doen zich1 toch telkens gele-
genbelden Voort, d;a't van eeb bepaalde,
somls dringendje! behoefte a|an de Vestiging
van Nederiand'drs blijkt. Nederlandsche ge-
neeshoeren, die zich buitenslands Willen
vfestigen en zich een ajfwisseliing-rfjke en
wln'stgeVende ppacüjk wenschen, kunnen
iftet betert doen, da,ii zich' m'et den Secire.
tefis van! de Ned|. Zuid-Afrikaapscho Vert-
nog
3.25 NAP.
Buiten langs genoemden dijk lag een
strook gronden en, waarschijnlijk rte-eds in
het begin der 12e eeuw, een vlakke z«.nd
plaat, door een Bfaasarm van het vaste
land, gescheiden, in het N.W. aan de
Noordzee zich evenver uitstrekkende pis
het vasteland en met benige duinvorming
daarlangs. Strand en duinen lagen daar
toen veel verder zee wants dan nu, waar
schijnlijk wel 2000 BI.
Dicht bij den bovenmond van bedoelden
Bfaasarm, even ten noorden van de uitmon
ding van de Lier, lag een stuk land, Hei
mond geheeten, dat reeds In 1203 genoemd
wordt. Do abdij van Blarienweerd kreeg in
1213 vergunning op haar goed aldaar een
kapel te stichten; de monniken, die er den
dienst verrichtten, woonden er In een huis
tor plaatse, waar nu nog de hoeve Hei-
mond staat.
Aan het andere eind pan dien Bfaasarm
in hot duin aan zee, lag reeds toen of
misschien iets later da visschersbuurt „Die
Ileij". Zooals bet nog op de kaart van
Delfland van 1611 door Ff oris Balthasarsz
beet. Spr. vermoedt daarom, dat Hie arm
zelf vroeger de Hei geheeten heeft, welke
naam veelal in de sa mens telling Heidrip,
een diep water of 'diepen stroom aanduidt
De naam „Die Hei Mat Der Hei of Ter Hei)
is later heel lenkjfc verbasterd tot Terheide
en zelfs tot Terlieiden.
In tusscben ging die scheidende' geul ver
zanden, het eerst dicht aan zee door ovor-
stuiving, waar er ook duinen op ontstonden,
zoodat de plaats een schiereiland werd.
Zeker reeds 111 de 12e eeuw, is toen, het
noodzakelijk gedqelto daarvan, dat het
dichtst échter dq duinem lag, door (een
w'aterkccring Van de zee afgesloten ge
worden, misschien nu eten weg Van
's Gnavenzande naar Bfonster eti langs de
zuidzijde vian de tegenwoordige Hoflaan.
Want re«L in 1238 was cr pp de plaats,
die meer in 'J. bijzonder T Z'ande werd ge
heeten, een Grafelijk huiis of Kasteel verma
zen met oen kapel of kerk in dit jaar tot
parochiekerk verhoven, welks gebied ten
zuiden Van genoemden Bfaasarm to-ein dus
afgescheiden werd van do oude moederkerk
v'an Bfonster. Toen 011 later vindt men ook
reeds de benaming 's Gravonzando (Arena
Coniilusj, dat in 1246 stadsrechten kreeg.
In een stuk Van 1242 van de Gravin
weduwe en haar zoon wordt gesproken
van „Zantlc et totius novo terra". Dit
nieuwiaiKl zou volgens „do Fremery" het
tegenwoordige oudeland van 's-Graienzan-
de geweest zijn en hij meent, dat het niet
aan de Maas kan gelegen hebben, teiwijl
de Bfaasdijk reeds bestond. Dit nu "is ón
mogelijk, want het oudcland was door een
hoogen uinterdjijlc bedijkt, zoonls spr. op
verschillende gronden aantoont en zufk
een bedijking binnen den greoten Bfaasdijk
zou geen zin gehad hebben.
Door den1 DeHland'scheln, Maalsdifk werden
uitgestrekte gronden ten Z. en ten Z.O.
Van/het Oudelandingedijkt. Neeimit men a'aa
dat die grtootei Idijk vani Blonsteir! tot Maas
land eminent liet Imidden deal 13e eeuw
is' aarigeleg'd, wat Ischtetl niet vaststaat,
daukani het lOuid'elalnd van 's'-Girivanzaado
on'mogelijk van 1242 rijn,Eet moet dan
zekert nog in dé '12e eeuw b'edijkt zijn,
Want ert is' riakegi aartuiimfere tijd noodig
geWecst om: die grlóndén 'dnart buitvTi te
doen aanWas'sén.
In don ZuidSvesth'odk vafn het öuidelaïid
lag nog kort geleden een. Waal (Kolk VaU'
een dijkbreuk), die den naamf aan de Voolrt-
rnalige buitenplaals', nu' heertenli'oéVe
kerWaal" h'eeft gegeven'. fOhgevectrt bij dit
punt is de TiVoertgenoemd'e Maasalrtm «rtalrl
sohijn'lijk afgpfJaankrgeWortdete dook een dijk
aan 1de ov'erzifdé ertgens ten N.^vaU Naald»
Wijk ban do oiid'ste wateir(keciringl aanslui
tend, al is d'aaWah niets miéepl te vindon'.
Want ten NL daarfVad ïs Eet oudé s^rtoom), j
bed 'rfiet dich'tgjéslibd, -niaart als eên KoirnJ
vortmige 'drtassige l'aagtet d'e Poel', overtgc-
bjevon, nu "dé Péelpoldélri-
Odk vended noordwaarts (tot deir slaper
dijk, in de 18e eeuw zells nog aan de an-'''
der© zijde daarvan, zijn kenmerken van
dien voprm'aligen Blaas arm. na tes sponan»
Spr. mom van een ein andfcp eenige foto's.
Ook buiten den Maasdijk bleven gronden:
aanwassen. Daar lag 'ten Westen van dén
mond/ van dé Liep needs l.ang een smalle
plaat met duinen, waarop een buurt van
visschers, van r.g.w ^staelluctan", dis
die wateren aldaar hun' „stalen" (stakerr
of palen waaraan' 'die netten werden ge
hangen) bevischten; üfra d'urmen heetten,
daarom de Staalduinen'.
De Noordl'andsche poldert die in een stuk
van 1417 als beóüjkt voortkomt, moet ech
ter Vee1 oudh" zijn. Waarschijnlijk ouder
dia'n 1375, Want uit de daartvoOv aange
wassen grondten weru reeds zeer waa--
schijnlijk in 1420 Poldlirt het Nieuwla'nd!
bedijkt. Daar lag n 1 -roods ia 1375 een uit-,
gors, genaamd/ „de Andel", ook geheeten.
„het uitgors bij Staaldlainert". Dekeh en
Kapittel Van St Blarie op dien Hove i'n Den
Haag, aan «ie hel; J>ehoorab, gaven het in
1414 ter bedijking uit en' ur't een stuk van
1421 is af te leiden, dat die bedijking w'aart-
scbijnlijk in het Voortafgaande jaar ge
schied is.
Nadat in 1468 reeds een poging gedaan
was om' dé gronden buiten den Blaasdijk
gelegen vóór het Honteriant onder Naald
wijk, te bedijken, zijn, die fniet Vóórt de
17e eeuw grtootendoels ingedijkt géwordén
in den Oranjepolder; uit twee oude kaar
ten blijkt, 'dat dit tusscheh 1634 en 1644
moet hebben plaats gehad Buiten al deze
bedijkingen, bleef de aanwas van gronden
voo'itgaan, zoodat daar in 71e 17e eeuw
en la,ter zanden en gronden bekaad en (be
dijkt werden tot tegen den Nieuwen BViatert-
veg, hetgeen als meer tot de geschiedenis
van den laleren tijd behoorend, niet door
spr. wordt voorbijgegaan.
Ten slotte vees spr. er o(p, dat 'de sa
menstelling Van dan alluviaten bodem in
het bebouwde gedeelte in cWereehsteiif-
ming is met de geschiedenis der vorming,
zoodait sorobiige deden, o a. groolendeels
deels het oude stroombed, een klei- en
zwa.Velbodem hebben, waarvan' spir. eenige
grondmonsters vertoonde.
De Geoloeiscbe taart (Van Staking), die
alles ten "Westen van een lijn Monstert
Maasland, als zand aangeeft, is dus bied
onjuist. 1
Hen die dit onderwerp méér in bizorp
derheden wenschen na te gaan, 'tetrwijst
spr. naar de «-eldra te Verschijnen Blei-i
a,HoVering van het Tijdschrift van het Kooi<
Ned. Aardr. Genootschap, waarin een Ver
handeling Van zijn hand' zaf voorkomeinj
taege'lichi door vele kaartjes" en photo's;
ült Oogt-Indië
Blen seint uti Weltevlrteden:
Tot lid na het Hooggelrterht&hof van
Ned.-Indië zijn benoemd anjr. C. de Boon
S«*aan (thans tijd. buitengewoon lid), mrt.
11. J, Blattbes, vooïJzi:tk-r van oen raad van
jusiiti© te Btodan en md. D. G. BVoltei'beet
Mullert.
De onmiddellijke uitzemling Van solda
ten naar B okas Mo heeft ongeregod dlicdtfi.
op partliculiere ondernemingen voorkomen.
Een spoorwegongeluk, pan den snel tuin
Van Djoedja-carta naar Bandoeng overko
men, beeft den dood vértoorzaakt van den
Eurtopeescben machinist en van twee sto-
keïrt, terwijl de postbeambte niet ednstig
ge«-ond «-ertd. Twee wagons zijn verbrij
zeld, waartdoor het Verkeer gestopt is. De
trelin is door ee'n aardsclraivlng uit de rails
geioopen en «as bijna in een afgïéndl
gestort
Om en bfj de intern., soclallstliely!,conferentie.
Blen meldt nit Amsterdam:
Blorgcn begint, .zooals bekend is, hier
ter ystedc (in het gebouw Odéon) de In
ternationale Socialistische Conferentie. Naar
de secretaris, de h'eer Camille Kuysmans,
ons hedenmiddag meedeelde, zal cte con
ferentie niet toegankelijk zijn voor de pers,
maar zullen eiken dag aan de bladen door
het bureau communiqué's «'orden verschaft
f-fet staat nog niet vast hoelang de confe
rentie zal duren, dat hangt af van de
lengte dei' debatten. Als die geévenredigd
is aan de lengte der agenda, die wij slechts
op een afstand mochten aanschouwen, want
ook dit wordt voorshands geheim gehouden
(naar het heet, omdat zij wegens de slechte
postverbindingen in dezen tijd nog niet üi
bijzonderheden hekend is aan de afgevaar
digden zeiven), dan zullen er echter wel
verscheidene dagen mede gemoeid zijn.
Zooals men weet zal de conferentie dé
kwesties behandelen «-elke te Bem onaf
gedaan zijn gebleven, met name de ter-
lorialo kwesties. Van elk aer kwesties is,
naar Iluysmans ons liet zien, een apart
dossier opgemaakt. Voorts zal, naar he
kend is gen'orden, de conferentie zich be
zig houden met de houding aan te ne
men ten opzichte van de internationale
organisatie, 'waartoe te Bloskou besloten
weid, en lag liét in de bedoeling in Zwit
serland een nieuw congres bijeen 'te roe
pen, waar gesproken zal worden over den
wederopbouw dor „Internationale," het po
litieke stelsel der' arbeidersklasse (demo
cratie en dictatuur), het militarisme en
de kwestie van de verantwoordelijkheid.1
De heer Huysmans deelde ons nog mede
dat DuitschZand niet door twee maar door
vijf man vertegenwoordigd zal zijn, n.l.
door Kautsky, Bernstein, Haase, Wels en
Muller.
G,N. R. Ct.")
Hedenavond zou de BuitscEe delegatie
aankomen. Aan h'et Centraal Station waren
ter ontvangst aanwezig de internationale
secretaris de heer Camille Huysmans, en
eenige partijge'nooten uit Amsterdam. Men
wachtte echter tevergeefs, de delegatie
kwam niet mee, zoodat zij morgen, op den
eersten dag der conferentie, niet aanwe
zig zal kunnen zijn. Te Amsterdam ver
toeven thans: Henderson, Ramsay, Mac
Donald, J3uxton uit Engeland; de laatste
geldt ajs specialiteit voor de Oostersdhio
zaken; Q. Shennon, uit Ierland, dr. GTa-
vronsky uit Rusland, Branting uit Zweden*
'.VAM
DER
i
'Ibiv
