DE AFSLUITING VAN EEN TIJDPERK
Wim Snikkers
Moutwijnfabriek Hollandia is gesloopt. Moutwijn gestookt uit granen is het produkt
waarmee Schiedam wereldwijd bekend is geweest. Het was de grondstof waarmee dis
tillateurs hun jenever stookten. Hier is een paar eeuwen op grote schaal moutwijn ge
stookt in kleine ambachtelijke bedrijven van 3-4 man. In 3 trappen werd het eindpro-
dukt van 46% alcohol bereikt. Vanaf het laatste kwart van de vorige eeuw werd in
steeds sneller tempo de moutwijn vervangen door een neutrale alcohol ('spiritus') ge
stookt in een continuproces tot 96% uit graan, maar meestal uit melasse (afkomstig
van de suikerfabrieken). Daarmee ging gepaard dat het publiek langzamerhand de
karakteristieke moutwijnsmaak ontwendde, waarvan in oude genever van heden nog
slechts dikwijls maar een vleugje te herkennen valt.
Jacob Tak stichtte in 1909 het eerste branderij grootbedrijf in samenwerking met en
kele distillateurs.
T.E.I. Kramers was de architect. De capaciteit was gelijk aan 40 oude branderijen, er
werkten 80 man. Er kwamen nog enige bedrijven die op grotere schaal fabriceerden,
maar de totale produktie was veel minder dan voorheen en zij verdwenen ook weer.
Na de oorlog waren er nog 2: Bols, die een tiental jaar geleden stopte (maar nog een
tijd melasse alcohol maakte) en Hollandia, die inmiddels bij de Ned. Gist Spiritus
fabriek behoorde. Inmiddels is Heineken in Zoetermeer moutwijn gaan maken voor
alle jenevermerken van dit concern. En in Schiedam wordt sinds een tijd op kleine
schaal moutwijn gemaakt in branderij De Tweelingh voor een produkt waarmee weer
getracht wordt de oorspronkelijke smaak te introduceren. Maar Nederland is, als zij
niet uit Zoetermeer wil betrekken (en dat wil niet iedereen mede om de produktiemet-
hode) aangewezen op België. Daar werd, zij op iets andere wijze, ook altijd al mout
wijn gemaakt. Of misschien wel Canada, waar een Schiedamse fabriek sinds de jaren
30 moutwijn en jenever maakt. Maar in Schiedam zelf niet meer, want Hollandia is
gesloopt. Hopelijk krijgen enkele onderdelen, die gered zijn, binnenkort een museale
bestemming. En weet de gemeente er voor te zorgen dat het gunstig gelegen terrein
een goede bestemming krijgt.
174
