f Reserve-luitenant uit de Peel werd Landelijk Sabotage Commandant Hoe Nederland rechten kreeg j in Duitsland ma hóren „Zo wordt het kunstleven geheel in ambtelijke sfeer getrokken' Vragen aan de Europese kerken Ondergang of opgang? POSTHUME M.W.O. VOOR FRANK K.P. Zaterdag 3 Fefeuari 1951) Jan van Bijnen's soon mag trots zijn op zijn vader <*r/ Geen bureau verzetsman Dr DROST, DEMISSIONAIR VOORZITTER R X.S. Conflict mei gemeente zuiver principieel van aard K EN WERELD) Twee belangrijke bezwaren ÜSI Md '4 A on da res a t rès»Yt?t Ie luitenant :van BtjftcnMis posthuUm dg M Uit aire JWitte ms öti« toegekend?. Dat nas de tekst van een berichtje in de kranten van de vt*rige peek. Etn enkele lezer heeft misschien-geweten dat de manf.die in hei ordelijke jVederland van vóór de oorlog Jan van Bijnen keet te en die ook in de naoorlogse administratie die naam heeft teraggekregen, in de jaren ran de bezetting Frank K.P, was. En misschien zijn dan de gedachten van die enkele lezer teruggegaan, eerst naar de laatste oorlogswinter en dan nog verder terug, naar 1943 en vroeger. ijn gedachten zoeken aansluiting bij wat nog het minst verzonken is in dé nevelachtige herinnering aan jaren waar al zoveel weer overheen gespoeld is. Hij ziet naast en achter de naam misschien ook een geziekt z tijdens een ver gadering, een actie, in rust of geladen. Het ene beeld roept het andere op en langzaam vormt "zich een reeks van herinneringen, hun kleur ivordt Uvendigèr naarmate de scherpte van de herinnering toeneemt en tenslotte beleeft hij die alléén maar een naam in een 'krant las opnieuw een deel van zijn leven én vindt daarin het leven van Frank KJ*, terug. f. kolenteveranttea in onze koJan- wekte, werd tot rust gebracht door w nood woorzien. Het verdrag ont- een gebaar trrn de regering-Ruys I li buitenweg Dr Bernltard, de secre- moctte in Nederland felle politie- de Beerenbrouck: Zij nam het ver- J J tarw van de Duitse minister. HU ke én technische critiek. Na stryd drag terug uit de Eerste Kamer. I v stopte en nodigde mij uit mee te had Van Karnebeek het door de Het u-as van de baan. I rijden. „Want mijn minister wil Tweede Kamer gekregen. De mis- Groot was ook de. opwinding in li U persoonlyk donken voor uu> be- sciiien moeilijker hindernis van Duitsland- in hetRuhrgcbied kreeg J I middeling". „Hoe kan dat nu?" de Eerste Kamer tuas nog niet ge- men moeilijkheden mef de mijn- |- vroeg ik. Me minister kan toch «omen. werkers, die zich een gelegenheid, niet erkennen dat enig initiatief Dr Simons zei de vu: „Daarover voldoenae voedsel te krijgen :a- V van hem uitgegaan is". „Gaaf lr ik onmiddellijk een verklaring gen ontgaan, door de loslippigheid I - ij ..rf« fiim mfnttfar Dnlr to Ra«T.'fn J Op de dog na de samenkomst van Uopd George ert Dr Simons te Spa in I9?0 ontmoette ik opeen maar mee: zo formeel is Dr Si- geven. De waarheid moet erkend mons niet". worden." Hij kwam uit Wupper- Ik stapte in en op Annette et that- hoorde tof een st.eng puri- rv~ jginse secte in dat gebied, en. heet- LuUn schoof Dr Bomhard mij rechtstreeks in de werkkamer ven de minister- Het was zoals ik ge- J dacht had. Deze vermeed over Het s gebeurde te spreken. Hij deed wat verlagen en zei iQen: „U komt - voor een interview, niet .waar? Is dit in de hctak? De -winkeliers hebben nog - oude voorraden (dure) eieren en daarom zal. de prijsdaling pas over enkele dagen gaan doorwerken, aldus een bencht. Inhet' omgekeerde geval, ■wanneer prijzen worden verhoogd, hebben consum enten bet vaak. vreetod. gevonden, dat in voorraad zypóe, goedkopere artikelen direct na een. ..aangekondigde prijsstijging duurder worden.. Ik heb dit wel eens. horen verdedigen methet ar gument, dat de dan behaalde extra winst gebruikt moest worden om de rijn. prijs gestegen artikelen-in te ko pen-Ais dit juist is zouden m.i. ook de in voorraad najade eieren na prijsverlaging tegen de nieuwe (la gere) prijs kunnen worden ver- kocht, omdat voor het inkopen van nie.uwe voorraad minder moet'/wor den betaald. - J- J. KOSTER. Wegblijven! K- L Mocht:; liet bestuur Van de N.V. Het -Concertgebouw bet 'contract metPaul. van Kempen nietannule ren, dan blijft er mijns inziens voor v-feet Nederlandse publiek slechts één middel pver brd te.protesteren.--Naf meJijk de concerten, die door Van -Kempen worden geleid, volkomen 'negeren. Nahir.rlijk valt-, het- een rechtgeaard muziekliefhebber moei lijk mooie concerten overte slaan. M asx laten de ,-echtgeaardemu ziekliefhebbers i toch v vooral ook rechtgeaarde rITederlanders rijn-:. Dan - is de zaak m< een' minimum van tjjd beslist. C. X KAGE. Heldert van Oroesbeek Met verontwaardiging h«b ik het bericht gelezen, "dat de Groésbeekse fï. bevolking een „beverrat"! mëedo-; genloos heeft vervolgd en vermoord De bèvhrrat hoort volgens '<ë3féSun thuis.: in Amerika: -en Zuid-Afrik»' èni leeft van plantaar dig' vpeöseX Wordt hier soms de visotter bedoeld'»,. De bever kan „het niet "rijn. wam cfit arme- beest is - doof'onze -voorouders",al .uitgeroeid 'ïb) -'Maar rals-hét-de visotter is "geweestL danis. hei doden vandit '.dï-er' Vtrafbsar. Wat '-"bezielt toch' da - fz-g- ^hripteUfke 'mènsLom-; nog in. :':-d£ZC 7.verlichte.-.eeuw. alles -dood. te V. slaan wat- hem'-.vreemd of schadelijk voorSscmf1 HAN KBtTG- Vrijheid, hlijheid D'ezéif dagen weidin.-de rubriek: pnjhet zoeklicht" -aahdaebt ge-- schonken Laan héb streven van, de •hRÏKvi "'Vereniging1 van - Woonwagen- liefdewerken enlwerdenop .die plaat- de 'maatregelen ue ds ve hesd- tëtï'aanzien.,/van' ;c?e voonwa-''; genbewoneps 'izi yoorbereiding -heeft «én -Hoffelijk- streven" genoemd. Wy - ki'nnenHat. streveh.'ihiet.-zó'- loffelijk vinden,;,ora,dat- hét ruitende- leven, 'voor-ons* Bet,leven is en vrij alles. i vaidaarin verandering "Ixacht te brénséh nis een aantasting van onze -vrijheid beschouwen-- EEN GROEP V/OOiaVAGSN- :i*.t'. sA - BEWONEHS reizende 'levert als hét leven ber -schouwen kunnen- wij zeergoed "begrijpen. Ats deoverheid er --tiaar. zóu '-étreVen in dit opzicht -huh'vrijheid acri banden:-te-leg- 'AgéhJ dan',zou-dat :nadr onze'me- nirt? getuigen van een slecht vi- iichiïin de psychologie van. acze '■■'.'■'■'-■groep. De 'maatregelen 'die .men,: irt voorbereiding' heeft beogen dii .-echter, nahr wij geloven,bv.peen, '.■enkel* opzicht, Er komen rireck- kampenMderd^ad. Maar-wat let .de wconmCLgenbeiüoners van het --eue..-kcpij? ..naar het- andere te 1 .geitoor wensen te ■ge.ven. aatij'de'. roepstew ,-ran_ de- - zrrijheiit?- Naar onze mening mets. \j'cZ -mén naar onze mening wil, is slechts een betere,outillage: parü 'dt kampen; waardoor op ■A hygiënisch- en sociaal gebied tets yopr deze zo dikwijls vergeten categorie: ■'kan worden.:, .ötwjc>. Bet ons. voorkomen- dat aat' •V -J-och'terécht .JoffèUjk" kan wcr- den- aeuoemd. Vrouw behoort in haar, gezin j\\ aanJci ür g van uw beschou- WiDS over een werkkring ,yopr, de gehuwde vrouw., zou:k. graag ierr opmerken; dat naar:- mijn me- Hing eer. vrouw in haar gezin thuis hoort- Ik Weet wel. dat de financi- fcte Zorgen velen er - toe. nopen mj- verdiensten- te -i:zoeken, ;maar ut meea- tdat de gehuwde .vrouw geen werkkring moet hebben,, omdat: zy :#ajfsénóee czhirgeh Beeft?omijlie van éecL'i'b'etrekking er nog bij te dra-. '-"gteniï'Neé^ laat 'de vrouwen in haar gézï'ir blijven; misschien dat dan de werklpódieicionder .de mannen Iets ^Miavdfer''tv«tdts>'f -gr- v.' MVa yt' ;-A. H. V. HHENEN. H ET heeft, allemaal, achteraf gezien, zo'n logisch verloop gehad. Jan van Bijnen was vóór de oorlog werkzaam aan dè afdeling Sociale Zaken van de gemeente Bergen op Zoom. Hij Woonde in. die kleine Brabantse stad met zijn jonge vrouw toen de mobilisatie kwam. Jan van Bijnen trok naar de Peel, waar hij als reserve-officier dienst deed. Snel, sneller, dan iemand had verwacht trok de oorlog door ons land. Capitulatie! En Jan van Bijnen keerde terug naar zijn werk in Bergen op Zoom, met ergens in zijn. hart het gevoel, dat er wellicht een andere taak wachtte dan het louter weer opvatten van het werk, dat hij bij zijn opkomst in dienst had laten liggen. Met een paar van zijn collegajs uit de Peel hield hij af en. toe con tact. En langzamerhand veranderde er iets in de rust van het ambtelijk leven daar ih Bergen op Zoom. Er kwamen plotseling gasten, die soms enkele dagen bleven en dan weer vertrokken. Er waren bespre kingen met mensen uit andere delen van hei land, die bun namen niet zeiden als ze met mevxouv/ Van Bij een kennis maakten. De gesprekken gingen, over heel eenvoudige dingen: het onderbrengen van iemand die by de Duitsers niet erg gezien was, het verzamelen van enkele „inlichtingen, die van belang „zouden kunnen., zijn. Steeds minder, beperkten de bezet ters zich ertoe alleen maar aanwezig te rijn. Eerst langzaam en-daardoor soms geraffineerd, later in hoger tempo en daarom grover, .trachtten, zij hun wil aan het Nederlandse 'volk op te leggen- Dagelijks groter werd het aantal der bedreigden en ver-; drukten: Dagelijks nam de-behoefte aan hulp en'-bescherming'tóe. Dage- lyks groter werden de risico's van hen, die door hun plaats o£ kennis, helpen konden. Jan van Bijnen 'be hoorde tot- degenen, die. gebruik makend vand e- plaa ts waarop rij ge- steld waren, het hunne deden voor wie zich aan de greep van. de be zetter trachtte te onttrekken. „Ja" of ,^iec" Maar als hij waren er velen, te velen naar Duitse opinie. Om al die jonge' -mensen,' die" zich. niet willoos neerlegden: bij de Germaanse wil en wehsjda: één machtige greep ter vat ten. b e dachten Sèyss-Inquart en de- zijnen de maatregel van „de terug voering in „krijgsgevangenschap van het voormalig Nederlandse leger"*.' Ook-Jan van.: Bijnen moest ja" sof „nee" zeggen. Wat kón een mens als tój anders, doen? Hét werd.née.Maar, daribetekende. tevens' de.4 af sluiting van het nog steeds legale leven. In Driebergen woonde een), V goede vriend uifc de diènsttijd, met jwle trouwens in: de eerste periode van het hulpwerk nauw contact had be staan; Dus naar Driebergen. Daar. miste Jan van Bijnen een daagse Ie-" gale. jarbeid, die tevens illegale mo gelijkheden bood,. De Duitse druk én bruutheid namea"t°e- De noodzaak, van 'eenconcreterverzet.recht streeks 'tegen dc bezetter en ..rijri-mt- 'litair.. apparaat gericht, drong.:: rich op.':.: - Vkn dié tijd af gaat zijn aandacht zich .vrijwel geheel richten op de sabotage. De kleine plaatselijke sa botage aanvankelijk, maar ook dat is niet voldoende. Buiten onze"gren zen strijden de geallieerde legers voor dézelfde vrijheid, die het bin nenlands idéaal is. Samenwerking met die legers moet worden voor bereid. Wanneer zij aan de voor avond van de bevrijding van Neder land zullen staan, moet er een over. het hele land verspreid net van sa- botagc-groepen zijn, die zelfstandig kunnen opereren en" die. opdrachten van de geallieerden kunnen uitvoe ren. Het zwaartepunt zal dan gele- gen zijninacties, die' bet transport en verbindingswezen van' de .vijand aantasten. ■•Onvermoeid, organiserend enj uit voerend werkt Jan van Bijhen, die nu definitief Frank is géworden, aan dit doeL Hij wordt eèn centrale fi guur ïn de KP., hij zwoegt en ploe tert, gaat iedere dag meer:op in zijd' werk, draagt- verantwoordelijkheid groter dan hij ooit; te voren droeg- In het voorjaar van 1944 is de spoor- wegsabotage'het punt waarop, .zijn hoofdzakelijkste activiteit- zich richt. De dérailleurs doen hun werk.. Op alle baanvakken ontsporen, treinen, die geroofde goederen 'naar Dints- land voeren- De sabötage-organisa- tïe groeit en bewijst haar. effectiviteit, Óp 25 Augustus 1944 wordt Frank "Landelijk Sabotage Commandant van de K.P.|Op 28 Augustus komt de eerste wapendropping-;Op 2 Sep tember komt-ïhet bevel tot de' spoor- weg-sabotag'e'en in de week, volgen de op die 2e September vernietigt een wijdvertakte sabotage-apparaat alle vcrbindingsmogelijTchcden met het Oosten. Harder 'en verbetener De geallieerde legers zijn zó dicht bij,, dat de bevrijding een kwestie van op rijn hoogst nog een paar da-, gen schijnt. Maar het loopt anders. De luchtlanding bij Arnhem mislukt. De grens tussen do vrije onvrije wereld loopt dwars door ons land. De angst en de haat van de bezetter ontladen zich ln een steeds zinlozer vernietigingsdrift. Harder en ver betener wordt het verzet. Harder en verbetener wordt ODk Frank K.P. Zelden heeft hij nog tijd voor zijn gezfa, zijn vrouw en zoon in Drie bergen. Hij reist veel, spoort aan. is bij zijn jongens. Maar behalve nieu we problemen, die het gevolg zijn van de toenemende barbaarsheid van de Duitsers, brengt de vertraag de, bevrijding een nieuw probleem met zich mee.' Het probleemnamelijk van dé machtsuitoefening na de bevrijding. Organisaties en personen, die in de sfeer van het actieve verzet vrijwel onbekend zijn gebleven,- eisen hun plaats op. Hun krachten1 rijn. veelal nog fris, want. niet vermoeid; door jarenlange strijd. Hun gelederen zim minder gedund-dan die van de K.P., die 'overal, waar zij optreedt,- dat. moet doen. onder het oog van de vy- and-Voor Frank KJ\ is het een bit tere pil dat de wijze van -ontstaan van de Binnenlandse Strijdkrachten met zich meebrengt, dat hij in de commanderende organen van dat niéuwe apparaat, zal moéten werken met mensen, wier motieven- hij'niet vertrouwt eh. die vaak menen,-dat hun vooroorlogse raag in het legér- het recht geeft om een beveeltoon aan te slaan tegen „die luitenant uit de Peel". Telkens trekt, zijn hart weernaar „de jongens". Allés in hem verzet zich ertegen een.-„ver zetsman van achter hetbureau" te worden; En als dan ln. November 1944 in.; Utrecht de S.D. een gróte slag slaat wil Frank weten waar de gearresteerden: rijn opgesloten; mis schien is er een" mogelijkheid hen te bevrijden. Hjj komt er achter: ze ritten in; de" Willem :IH-kazerné. in Apeldoorn." In het „SperrgeWet" Op 27 November gaan Frank en Paul Cde Rotterdamse K.P.-rr Sa muel Esmeyer) samen met Huibert Verschoor, die de auto bestuurt, haar Apeldoorn. Buiten het „Sperr- gebiet", waardoor de; kazerne-is om geven, stappen ze uit. Lopend door het bos gaan ze verder om van zo dichtbij als mogeljik is de situatie op te nemen. Een Duits officier met een soldaat komt. hen tegen. Hij vraagt ze om hur. papieren voor het ..Sporrgebiet"; die hebben ze niet. „Fouilleren" beveelt de officier. Maar op hetzelfde ogenblik heeft Frank zijn pistool getrokken. Hij wil schieten, maar het wapen ketst Paul en Frank proberen te vluchten, maar mi schieten de Duitsers. Paul^krijgt een schot in hét hoofd en is onmid dellijk dood. Frank wordt in de buik getroffen. De Duitsers vervoeren hem naar het „Kriegslazarett". Hij wordt geopereerd, maar een dag la ter sterft hij. Huibert Verschoor wordt gearresteerd en r.aar een con centratiekamp gezonden. Hij is niet teruggekomen. Dezer daggen kreeg Frank, postuum, de M.W.O. Dankbaar T N Driebergen wonen nog Frank's vrouw en zoon. Ze zijn blij met deze onderscheiding. De zoon omdat hij dus gelijk heeft met trots te rijn op zijn vader. De moeder omdat zij cr, behalve een onderscheiding voor Frank, ook zo graag een eer' voor de hele KR. in wil zien. Voor „me vrouw Frdck" zür de jaren na de bevrijding moeilijk geweest. Mis schien zou haar wijze-van dc dingen zien anderen tot steun kunnen zijn. Haar als het ware tot zichzelf ge sproken woorden richten zich-tot al-' len, die aanleiding hebben om hun; m au icirriiisj::! juriaaii »n inuM» nasstfj mm HERINNERINGEN (aan internationale politici) van gesproken"- Jïu kan een Interview zeer aan- in i I trekk'elijk zijn voor aankomende l)r -U. vail JjlanKCnStCIll V journalisten, die ermede kunnen I bewijzen dat zij tot een groot man msan jB.UHiaBUSd.DïaiüüSJ'UJ-j!nü;«tmnatirn:i:fu:ifiiii:u doorgedrongen zrjn. Het is echter v de dood voor de journalistiek, die te in Duitsland een „Wahrhett- I op vertrouwelijke inlichtingen en 't Fanatïkus". H\j oer zocht my plaats S oerztuvgen van zegslieden berus- te nemen en op te schrijven. ,Jk van hun minister. Ook te Berlyn in regeringskringen ktoam de i schok erg aan. Het eerste wat ik J ervan merkte uias ditIk sprak 5 dagelijks met de secretaris van de Duitse delegatie. Dr Koester, door S geboorte en laai hal/ Nederlander. die Icfer, als Duits ambassadeur J te Parijs, na met prote moed ztfn k rechten tegenover het regtme van Hitler gehandhaafd te hebben, (ccn naiiiurlüke dood) gestorven is. Hy I verleide my dat, er bevel uit de Wilhclmstrasse gekomen was het i intendeu? te loochenen. Ik had de J Duitse, door Simons met de pen k gecorrigeerde Duitse tekst in de zak. Zij kunnen dit krijgen, dan S zulten we nog zien", zei ik. „Zo I dom zijn ze te Berlijn, maar niet ten. tenzij er speciale reden voor heb als minister twee verdragen, hier. En zo onfatsoenlijk is Simons k een verklaring bestaat. Mijn ant- gevonden tot koienleverentie, een niet" u-as het antwoord. k tooord was dus ontkennend. Met met de geallieerden, en een met Het openbare einde ran dit lied J J is er nog te vroeg voor. Maar als Nederland^ Deze verdragen zijn speelde in de Eerste Kamer. Rugs I c deze conferentie ten einde is, had -niet verenigbaar." de Beerenbrouck, de premierdeel- s «k graag van U een uerkfnring in „Stinnes" (de in die dagen al- de daar mede dat hij van Fehren- intenjiewvorm, waarin U zegt dat, machtige industriële magnaat bach, de rijkskanselier, een brief J ondanks de hter tegenover de ge- Hugo Stinr.es) heeft my juist gis- ontvangen had, ter mededeling 5 allieerden aangegane oerplichtfn- terauond verzekerd dot die leve- aan het parlement, waarin deze J 1 v gen tot kolenleverantie, Duitsland ranties aan Nederland in ieder ge- de verklaring van minister Si- I toch dc leveranties, voortspruiten- vat zullen doorgaan", merkte Uc mons herriep. Hij las deze brief I J de uit het crediet-Van Karnebeek, op. Ieder wist hoe groot zijn gezag voor. Tevens deelde hij mede dat 2 I sai uitvoeren." ..te-'Berlijn'wasf door niéuwe onderhandelingen k Deze kwestie Is nu wel niet ,Jk ben van andere mening", zei veel technische critiek op het ver- meer algemeen bekend; ook al de minister. Eri htf ging verder: dragverholpen was. Zo' kwam, het v hebben wij ten gevolge ervan nog „Van deze verdragen moet dat crèaiet erdoor. I i-réchten,'in Duitsland. Maar tn .die met dë geallieerden het eerstwor- Door dit verdrag kreeg Neder- S'A dagen raas er groot kabaal over. den vervuld, iiiet alleen om de land materiële rechten in Dtiifj- i - land, die later onder. Hitter. amnt f J Van Karnebeek had, om Duitsland weer op -gang té helpen, bij ver- drag aan onze', buren een lening van 200 mïllioèh- gulden toege- 5 staan; 40 millioen (het kan ook 60 l millioen ;z0n geweest) was be- stemd voor levensmiddelen. Daar mede zouden de, mijnwerkers in. het Ruhroebied, die nog. zeer on- ten eerlyfc zyn.' v dervoed' waren, voor hun werk. Het interview verscheen meer geschikt worden gemaakt, werkte veel sensationeler r.og dan den vervuld, niet alleen om de mgcht die er achter staat, maar land, die later onder Hitier groot c ook omdat dit hét oudste is. We- gevaar liepen. De Duitse beheer—w derland kan zijn kolen niet krij- der heeft die rechte» onder per- f gen. Die „zijn- er dan niet meer." soonlijke gevaren moedig eerde- „Dit.zal de doodsteek zijn voor digd, en gered, voorzover zc nietV Kameheek": onder Russisch gezag terecht kioa- men. Hij. .was, meen ik, de 'eerste I Duitser van betekenis, die na de J oorlog ln ons land werkelijk wel- w kom geheten werd. Hei u-as eer- <UO verdiend. s het. verdrag-Van Karnebeek' waarschuwde ik. Met kan niet an ders", zei de minister- „Wij moe- Aiomntcm.EitisciR zorg en. verdriet met de hare te ver gelijken: „Het klinkt misschien wonder- lijk, maar ik had die tijd niet willen missen. Ik ben bly dat myn man dii Werk. heeft, fcurmen doen en ik ben er dankbaar voor, dat ik hem in dat werk heb'kun nen begrijpen. Natuurlijk, is'het leven niet gemakkelijkmaar er zijn zoveel mensenAdie- nog veel groter verdriet,:;hebb«n ffe- ..had- En voor mijn zoon ben ik bl(j ddtyhij z&n vader heeft ge- had."A-A-'-A ,'L tot bovengenoemde uitspraken, die onbeschroomd op alle gebieden des FonliPirl tnflflt* nipf ia hun algemeenheid gemakkelijk tevens Gods vyil verkondigt, de XjeHD.eiU.9 uia.<u UICI docf leder onderschreven zouden machtige hulp van dc Heilige Geest i ,i kunnen worden. deelachtig wordt?" ZOUGCr ettlOS was rich daarnaast wel dege- „Hebben de Europese kerken het lijk van de problematiek van verstaan, dat „het oordcel bij Gods „Op het vasteland van de Europese éénwording bewust. huis begint" en dat dit vandaag de Europa hebben velen geen ver- 2u eewaaede «n ecn ernrtls jgf trouwen meer in de afronder- ^SiS^cplSsTrieS"?! ^brL^ d^dwo^S^nT; lijke nationale statem Het tot- ^,3dS h® Stoi "ÏS standkomen van een Europese maatschappelijk evenwicht mocter. W politieke eenheid ZOU hun te l»"dhavcn cn tevens hun maatschappetljlte eod. nieuwe hoop-geven". „Alleen een Europa, dateconomisch één is, zal over voldoende: 'krachtbeschikken om. de economische militaire verdediging bouwen." moeten op- „Hcbben de Christenen in andere landen de overtuiging van vele Christenen ln Duitsland wel voldoende in aan merking genomen,"- dat. Gods oordeelover Duits- land. - 194» ih zich: hbü dtdatDuitsland. - de - I wapenen niet op mag Zij noemde als. voorbeelden Fxan- nomen, zolang herbewapening de - Deze weeks vraagstukken vap onze t^jd tot -en xtaiië ;(cn zij had ook Ne- terugkeer betekent;..vande geest van Oplossing te brengenetxe po- derland kunnen noemen), waar de natïonaal-socialisme en militaris- ging.om de mens te vrijwaren phblieke opifiie zich angstig af- me?" van ^economische .onzekerheid .'jgg&hjj} „ut™ Teuten Jl* .Esfetn de' kerken vjo West- is tot mislukking gedoemd, nu verlaging van de levensstandaard: Europa zich wel, dat zij in hun be- de Europese staten op zichzelf ^ndc^fetbke^avlcr^de8r.a„aLa?-' Europee «„held -te Kleu»- zijn geworaen om Dun mee het politieke extremisme in de wel eens kunnen vergeten, dat zij burgers economische zeker- hand werkt." ook jegens en voor de kerken in heid te bieden". De commissi* zag hierbij een be- Oost-Europa verantwoordelijkheid -„Wij hebben voor een goede verdediging een verenigd gen tot een onmisbare overeen- Westen er dus zeer in het bizondcr Euroria nnrlm elk-P onffinc stemming aangaande de plaats van naar moeten streven om alle'moge- j j. de mens in de samenleving; zon- ]ijk CepStf.iijk:p betrekkinccr met om Europa te verdedigen kan der deze berust die Europese sa- J* f7*.u 0etrexkingcr. met slechts een gemeenschappelii- menwerking niet Op een duurzame. °G kerken in het Oosten te nand- ■iM» nrirtlnt# 711 n rtevige h^sis." Maar ..tot nu toe haven en te verstevigen?", ke poging zijn. rijn de Europese kerken zich te - - weinig van hun verantwoordelijk- „Aanvaarden de Europeso kerken heid. te-dien aanzien bewust ge- hun bizondere verantwoordelijkheid woest." vcor het tot standkomen van «en De commissie heeft aan de Euro pese landen en ook aan de Ver. Staten van Amerika ecu aantal vra gen voorgelegd. Ziehier een aantal vragéh, door haar aan de .Europese kerken gesteld: Ziehier dris redenen die voor een verenigd Europa pleiten.. Zij .wer dén opgesomd .door een commissie [inzake Europese samenwerking,, ge vormd vanwege"de Wereldraad van Kerken en die dezer'dagen te Pa rijs- bijeen was.. Van dié commissie maakten - o-a. de Nederlanders dr. C. L, Patijn en drs. Max^ Kohn- .stamm deel uit. Verder' o:a. 3 dé Franse oud-minister André Philip en dé Duitse oud-minister Gustav Keinemann. De commissiebepaalde - zlch-'niet gemeenschappelijk ethos (zedelijke overtuiging), dat wil zeggen: van een gemeenschappelijke overtuiging aangaande 's mensen bestemming en zijn verhouding.tot de gemeenschap, werking en:- de Europese'1 eenheid een vaste grondslag ontberen?" .de grote lessen uit, de oorlogsjaren wél voldoende ter harte genomen, en vooral deze les, dat - een kerk die DR J. DROST, voorzitter van het demizstonnatre bestuur van de Rotterdamse Kunstatichtlng, heeft op een persconferentie een uiteen zetting gegeven van de oorzaken, die geleid hebben tot het beschikbaar stelten van hun mandaten door 8 van de 10 bestuursleden van deze stichting, alsmede van de verschillende factoren, die in dit conflict met Jiet gemeentebestuur een rol hebben gespeeld. In, grote lijnen, stemmen deze mededelingen overeen met hetgeen wij hierover reeds gemeld hebben. Nieuw was het bericht, dat. de wethouder ln een brief van 29 Januari dit besluit aanvaardt en in de status quo berust, al wordt deze dan door hem betreurd. Voorop wilde dr Drost stellen, dat dit conflict van zuiver princi piële aard is en dat persoonlijke noch partijpolitieke motieven ge golden hebben. Hij schetste in het kort het ontstaan van de RKS, die, 'omdat zij aanvankelijk niet over de middelen beschikte, voorhet secretariaat een ambtelijke functio naris kreeg, het hoofd van de afti. Kunstzaken van het Raadhuis, van welker administratief apparaat de RKS ook gebruik kon maken. Al sooedig deden zich twee belang rijke bezwaren voor: le. de RKS werd teveel de door- geefster alleen van de gemeentelij ke subsidies. 2e. dc secretaris van het be stuur. tevens lid daarvan en amb tenaar bovendien, was alleen aan dt wethouder verantwoording schuldig, Het bestuur wenste daarentegen een eigen man met een eigen ap paraat, een onafhankelijke secreta ris, aan het beatuur alleen verant woordelijk. Dr Drost heeft deze desiderata en de algemene wenselijkheid van een reorganisatie met wethouder v. d. Vlerk besproken; het bestuur nam enkele maanden geleden een reorganisatieplan :'n deze zin aén. Doch de weth. had inmiddels een eigen plan voorbereid, dat necr- ikwam optoevoeging aan het be stuur yanX5 léden, 3 ambtenaren aan.' te wijzen door hemzelf en 2 gemeenteraadsleden.; Bovendien behield 'hij zich het recht van-veto voor-bil belangrijke beslissingen. Later bleek'de iveth. bereid 1 .v.an. de ambtenaren té laten'vallen 1: DB AANLEIDING OpÏ5: Januari ontving het RKS- bestuurechter een brief van de weth,, die de directe aanleiding werd tot dé beschikbaarstelling: der mandaten, Hierin zei de weth.. dat de gemeente, gezien de financieel moeilijke toestand, - rechtstreekse contrfileop de RKS noodzakelijk achtte. Weliswaar, behoorde de RK S het. centrale orgaan voor.; dc ster idelijfcé: kunst te blijven, maar de volgende ingrijpende wijzigingen waren gewenst; Het bestuurzou ihden vervolge samengesteld worden uit:8 leden uit dé burgerij» san te wijzen door de gemeenteraad (de zittende leden konden naar verkiezen aanblijven}; 2 leden, uit eh' door de gemeente raad te benoemen; 3 (later, 2) hoofdambtenaren, te benoemen door B. en W. De voorzitter zou eveneens door B, en; W. uit de burgerijs beroemd moeten- worden. Hét hoofd yan de afd. Kunstzaken zou ambtshalve y als [secretaris de administratie' voeren'. Het; finan cieel beheer werd onderworpen aan de contróle en ln belangrijke zaken aan. de goedkeuring van B;.etj W. Matthcus 24 femand tiroeff mij. in dtt Za terdagavondgesprek iets te schrijven over het 25e uur. Er is cl te veel geschreven over dit boek vol van ondergangsstem ming. En wat helpt net te schreien over verspilde melk Het is te laat zegt de schryuer, voor Europa, voor de wereld, zelfs voor:Christus, te laat...Elke discussie is: dan uitgesloten, want het, is met ons gebeurd. .(Stoker en machinist op de locomotief, door het rood-onveilig sein: ge stoven met heel zijn dood ae- wicht, het rapv«" in stortend; dis cussiëren ook niet. Want nu is het boor alles te-.-laat. De .Roemeen,: Gheorghiu zegt stormachtig, wat jaren geleden, nade eerste wereldoorlog, Rai- ner..Maria Rilke 'dichterlijk- xei: „TV"ant 10 o, waar, wij voeten, ver vluchtigen; .ach-iay: aad'men ons uit, en' weg..Ondergangsstem-' ihihg. Niemand leeft steeds in dezelfde- stemming. Wel .leven wijallen, ongeackt onze stem ming, bij de werkelijkheid: Bij u?at ban God gegevenis.Chris tus,.als Gods Woordvoerder'con stateert feiten hls Hij zegt: „He mel en aarde gaanr voorbij, maar. mijn woorden geenszins:"* Wan neer dan dat vergaan?:Hij weer: „Van die dagendatuurweet niemand (ook de waker Gheor- .ghïu niet) dan mijn Vader al- leen-" Wat moeten wij danGaan er onherroepelijkaan zijn antwoord::„Waakt dan. .want; gij weet niet ih welk uur. uto Heer. korrieh zal." Wees be reid; want Hij komt: En van de ondergang maakt Hy opgang. ■Wij hebben' het van Hem: te vermochten,nu nóg.-. OoJc in dit uur, GvV'.AvL V/.-;'v; OBERMAN. Twee dagen later reageerde-het RKS-bestuür met uitzondering van de heren 't Hart en Reits op de reeds genoemde wijze. Op dtt be- 1 siuit werd een commentaar mede- verzonden. Hierin zeggen de be stuursleden dat; het voorstel om gemeente- J j ambtenaren en raadsleden- *eA benoemen onnodig .en onjuist is. Onnodig, omdat zii niet be- noemd zouden worden, om be- kwaamheid, maar alleen uit hoofde van hun ambtelijke functie. Onjuist omdat hieruit het verlangen naar inmenging in culturele zaken spreekt, waarvan de gemeente zich tü- dens de onderhandelingen steeds heeft gedistancieerd. Voorts uitté het.bestuur zijn fce- z% ren tegen de positie van de se cretaris cn het financieel beheer. Het bestuur voelt zich diep ge schokt door dit zeer vérgaande in grijpen, want in feite trekt de over heid alle macht aan zich- Tragisch is het. dat de burgerij aldus slechts een ornament van verantwoorde lijkheid zou réstereii; in plaats dat de overheid die burgerij juist tot culturele activiteiten inspireert. Wat de - subsidies betreft, waar-: aan deoverheid: zijn zeggenschap wil ontlenen; de. RKS heeft óver een bedrag van1 slechts V f 15.000 vrije beschikking, daar 'de beste ding van alle andere, subsidies al van tevoren is vastgelegd. Voor de burgerij» aldus meent het RKS-bestuur, is zó geen eervolle en verantwoor- delijke taak meer weggelegd. Op deze .wijze wordt, het 1 R'damse kunstleven geheel in de sfeer.wan de ambtelijke be- - moeiingen gebracht. Deze voorstellen zijn een blijk van wantrouwer in het RKS be leid. Het bestuur, ziet in dezn ontwikkeling niet een inciden teel feit, maar een algemene hoogst bedenkelijke tendenz. De overheid wij steeds méér naar zich toe trekken; het re sultaat- is een naar elkander toegooien van baantjes, tn een antwoord van 29 Januari accepteert de weth. het besluit van het bestuur onder dankzegging voor dc bewezen diensten.' De heer Drost voegde hier nog aap toe, dat de feitelijke redenen, die'de weth. tot zijn ingrijpende reorganisatie voorstellen gebracht hebben, voor de RKS een gesloten boek zijn. De gemeente heeft weinig reden tot klagen over het financieel belete: de begroting is tot nu toe nimmer overschreden, het tekort op de Schouwburg is bijv. veel geringer dan in Amsterdam het. geval is en Luxor heeft zelfs dit jaar nog winst opgeleverdKlachten, .V aldus. :dr Drost, hebben ons nooit, bereikt; MERKWAARDIGE ':G CONSEQUENTIES Wat hu? zullen, velen zich afvra-^ gen. Het. is uiteraard niet aan het demissionnaire bestuur óm zich met dit probléein bezig' te houden. Wel zal het de lopende ^aken af doen, De 'weth.-zou 'volgens .onze inlichtingen bezig zfjnv 'personen aan te; zoeken om de lacunes iö het bestuur te vullen. Maar. gezien de medezeggenschap van het Rijk en de statutaire bepalingen, kunnen zich merkwaardige consequenties voordoen. Alvorens xle wethouder- lij ké plannen doorgang kunnen vinden,; moeten de statu ten- gewu-,.. zigd worden len dit -kan alleen -ge schieden door een bestuur., dat op. de oude.basis benoemd wordt (sic!) en, waarbij de medewerkingvan het Rijk vereist is,. Pas daarna zou men met.de formering .van een be stuur „nieuws stijl." kühnén. begin- "nenL-

Gemeentearchief Schiedam - Krantenkijker

Rotterdamsch Parool / De Schiedammer | 1951 | | pagina 4